Michal Hvorecky, W misji idealnej czystości

hvorecky

 

 

Michal Hvorecký,W misji idealnej czystości, tłum. M. Babko

Wydawnictwo Fa-art., Bytom 2002

Książka słowackiego pisarza ur. w 1976 r. jest wyborem bardzo różniących się od siebie opowiadań, z których np. tytułowe, notabene głośny debiut młodego autora, można zaliczyć do młodzieżowej literatury subkulturowej. Inne, Drapacz chmur, Program za programem, inspirowane cyberpunkiem, tak naprawdę niewiele wnoszą do zrozumienia tej niezwykle interesującej, oryginalnej twórczości, jaką Hvorecký prezentuje w następnych utworach, chociażby Śliskim mięsożernym mutancie…, niezwykle ostrej parodii postmodernistycznego sposobu myślenia, w którym bohater, dziecko „wyzwolonych” z przestarzałej moralności rodziców, błąka się w zamkniętym świecie produktów kultury masowej, tym intertekstualnym labiryncie.

Krytyczny stosunek Hvoreckiego do demaskowanych przez niego mitów nowoczesności często przybiera formę niepowstrzymanej groteski i trudno oceniać tę twórczość w kategoriach postmodernistycznych, jak proponuje wydawca, skoro sam autor konsekwentnie dąży do przezwyciężenia poetyki tego nurtu. A krytycyzm ten w stosunku do społeczeństwa zaawansowanych technologii dobitnie wyraża w swoich najbardziej dojrzałych opowiadaniach Zwycięstwie supermarketów i Berlin, w których narracja koncentruje się wokół postaci dwóch biznesmenów: w pierwszym przypadku jest to projektant wnętrz supermarketów, który doprowadzając do perfekcji system manipulacji klientem przy pomocy barw, zapachów, dźwięków powoduje wybuch szaleństwa w dniu otwarcia jednej ze swoich świątyń handlu, a sam zaczyna odgrywać rolę archetypicznego symbolu – faceta w flanelowej koszuli z reklamy chipsów; w drugim opowiadaniu fotograf mody, kreator wzorców kobiecej urody pada ofiarą wypromowanej na niebotyczne wyżyny popularności, ale przebieglejszej od niego modelki. Przerażająca konsekwencja logicznych wniosków ad absurdum, które Hvorecký wyprowadza z wnikliwej obserwacji nowoczesności, ukazuje świat jako pułapkę. Za krótkie nad nim panowanie człowiek przypłaca własnym życiem. Zaprojektowane komercyjno-reklamowe monstrum pożera własnego twórcę.

Duże kontrowersje wzbudza bezsensowne, wręcz sadystyczne zabójstwo, którego dopuszcza się Chrystian, bohater w opowiadaniu tytułowym, przy pomocy superkleju zamykając wszystkie otwory w ciele rozebranej do naga zakochanej w nim dziewczyny. Od strony etycznej uzasadnia to w sposób następujący: Między zbrodnią na ekranie telewizyjnym a zbrodnią w rzeczywistości nie ma żadnej różnicy (a jeśli nie jest karana jedna, to nie powinna być i druga), ale w rzeczywistości wydaje się to być przejawem estetycznego wstrętu do fizjologicznego aspektu ludzkiego ciała, ujmowania go na kształt sterylnego obrazu, posłusznego wszelkim rozkazom i zachciankom, który wkroczył w prawdziwe życie z gry komputerowej lub ekranu telewizora. Popełnia tę zbrodnię w imię czystości idealnej.

Eugeniusz Sobol

Opublikowane w Topos nr 1-3 2003

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s