Festiwal Europejski Poeta Wolności

W dniach 21-27 marca w Gdańsku odbyła się pierwsza edycja festiwalu związanego z przyznaniem Nagrody Literackiej „Europejski Poeta Wolności”. Została ona ufundowana przez władze tego miasta, które w uzasadnieniu podkreśliły, iż „Gdańsk od stuleci szczyci się nie tylko tradycją walki o wolność, ale również żywym traktowaniem refleksji nad tym pojęciem i wspieraniem tych dziedzin ludzkich działań, które tematowi wolności przypisują pierwszorzędne znaczenie”. Nagroda „Europejski Poeta Wolności” jest przyznawana raz na dwa lata w następujący sposób: na samym początku metodą losowania jest wybieranych siedem krajów (organizatorzy przyjęli bardzo szerokie rozumienie pojęcia „Europa” w sensie geograficznym i obejmuje ono 46 krajów), ósmym uczestnikiem zawsze jest Polska. Potem powoływane jest kolegium składające się z siedmiu tłumaczy i to oni zgłaszają tomiki poetyckie do nominacji i przekładają je na język polski. W tym roku nominację otrzymali: Władzimier Arłow (Białoruś, tomik „Prom przez Kanał La Manche”), Andros Zemenidis (Cypr, „Największe spośród trzech”), Emmanuel Hocquard, (Francja, “Warunki oświetlenia. Elegie”), Marija Knežević (Serbia, „Ulicznice”), Ivan Štrpka (Słowacja, „Cicha ręka. Dziesięć elegii”), Primož Čučnik (Słowenia, „Dom i praca”), Birgitta Lillpers, (Szwecja, „Teraz znikniemy lub się włączymy”), Andrzej Mandalian (Polska, „Poemat odjazdu”).

Dzięki temu festiwalowi Gdańsk na jakiś czas stał się stolicą europejskiej poezji. Odbyło się kilkadziesiąt bardzo ciekawych spotkań z udziałem nominowanych autorów, na których prezentowali własną twórczość, a także kulturę ojczystych krajów. Spotkania poświęcone sztuce przekładu, debata o nagrodach literackich, przyznawanych w Polsce, warsztaty poetyckie dla młodzieży. Najciekawsza była debata o wolności tworzenia, która odbyła się w zabytkowym Dworze Artusa z udziałem członków juri nagrody: Agnieszki Holland, Krzysztofa Pomiana, Pawła Huellego, a także zaproszonych gości – litewskiego eseisty Tomasa Venclovy oraz czeskiego prozaika Jirziego Grušy. Spotkanie prowadził Adam Michnik. Europejscy intelektualiści wspominali o swoich kłopotach z cenzurą w systemie komunistycznym, a także zwracali uwagę na niebezpieczeństwo marginalizacji literatury we współczesnym świecie, zdominowanym przez media. Warto przytoczyć kilka wypowiedzi. Tak, reżyserka Agnieszka Holland podkreśliła, iż problem wolności artystycznej jest ponadczasowy: „Biurokraci w amerykańskich wytwórniach filmowych zachowywali się podobnie, jak cenzorzy w PRL. Kierował nimi strach przed podjęciem niewłaściwej decyzji”. Jirzi Gruša: „Konformizm wolnego rynku bardziej zagraża wolności artystycznej, niż komunistyczna cenzura”. Paweł Huelle: „Gdy do mnie podchodzi redaktor z telewizji i mówi „Pan coś powie o tej książce, ale nie dłużej niż 15 sekund”, to jest to pewien rodzaj cenzury, nawet gorszej od komunistycznej”. Uczestnicy rozmowy zastanawiali się nad tym, jak bardzo często pisarze są obdzierani ze swej prywatności, podając jako przykład opublikowaną niedawno w Polsce książkę „Kapuściński non-fiction”.

Laureatem Nagrody Literackiej „Europejski Poeta Wolności” został białoruski poeta Władzimier Arłow. Jak napisano w uzasadnieniu tej decyzji: „Arłow buduje swą poetycką przestrzeń wolności – podróżowania, myślenia i wypowiedzi – w warunkach ustroju autorytarnego, a zarazem przywraca kulturze białoruskiej jej europejskie korzenie wbrew władzy, która chce ją od nich odciąć. Czytając go, mamy wrażenie, że nasza teraźniejszość jest przyszłością jego kraju”. Arłow jest aktywnym działaczem białoruskiej opozycji. Nie pomija w swoich wierszach tematów politycznych, ale istnieją one raczej jako dyskretne tło. Jego poezja poraża bezpośredniością, jest prywatna, intymna, kameralna, przypominająca dyskretną rozmowę. Przyjmując nagrodę powiedział, że jest to ogromny zaszczyt dla niego samego, a także dla całej współczesnej literatury białoruskiej, tym bardziej, że ta nagroda powstała w mieście, w którym zaczęła się prawdziwa walka o wolność krajów Europy Środkowej i Wschodniej.

Odbyło się także losowanie krajów, które wezmą udział w II edycji nagrody. Są to: Hiszpania, Niemcy, Norwegia, Czechy, Albania, Turcja i Ukraina. Tak więc za dwa lata do Gdańska znowu przyjadą poeci z całej Europy, żeby ponownie zdefiniować pojęcie wolności – osobistej i politycznej.

Eugeniusz Sobol

Tekst ukazał się na łamach Toposu 1/2010

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s