W poszukiwaniu „innej Rosji”

W kwietniowym numerze „Nowej Polszy” 4/2017 ukazał się szkic „W poszukiwaniu „innej Rosji”, w którym omawiam „Pisma wybrane” Dymitra FIłosofowa (t. 1, „Trudna Rosja” (1900-1916), t. 2, „Rosjanin w Polsce” (1920-1936). Wybór i opracowanie Piotr Mitzner, przekład Halyna Dubyk, Ewangelina Skalińska, Robert Szczęsny. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015) oraz towarzyszące tej publikacji książki Piotra Mitznera („Warszawski „Domek w Kołomnie”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2014; „Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015). „Czy Fiłosofow kochał Polskę? Tak, owszem, ponieważ ze zrozumienia polskiej tradycji walki o niepodległości wynikała jego koncepcja „trzeciej Rosji”, ani imperialnej, ani bolszewickiej. Opowiadał się za niezależną Ukrainą, co było sprzeczne z poglądami większości rosyjskich emigrantów” (fragment). Cały tekst dostępny jest pod tym >>linkiem<<

Reklamy

Dymitr Fiłosofow, Pisma wybrane; Piotr Mitzner, Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa

W listopadowym numerze „Odry” 11/2016 ukazała się moja recenzja zatytułowana „Biały kruk” poświęcona pismom wybranych rosyjskiego emigranta, krytyka i myśliciela Dymitra Fiłosofowa (Pisma wybrane, t. 1, Trudna Rosja (1900 – 1916), t. 2, Rosjanin w Polsce (1920 – 1936). Wybór i opracowanie Piotr Mitzner, przekład Halyna Dubyk, Ewangelina Skalińska, Robert Szczęsny. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015) oraz książce Piotra Mitznera „Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa” (Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015). „Czy Fiłosofow kochał Polskę? Tak, owszem, ponieważ ze zrozumienia polskiej tradycji walki o niepodległości wynikała jego koncepcja „trzeciej Rosji”, ani imperialnej, ani bolszewickiej. Opowiadał się za niezależną Ukrainą, co było sprzeczne z poglądami większości rosyjskich emigrantów. Na określenie jego postawy Mitzner często stosuje termin „państwowiec”. Postać Fiłosofowa przeniknęła także do polskiej literatury. Wzorowała się na nim Maria Dąbrowska kreując Sergiusza Demidowa, jednego z bohaterów powieści „Przygody człowieka myślącego” (fragment recenzji).

Eugeniusz Sobol, Mozaika Europy Wschodniej. Wybór esejów i recenzji

Książka ta jest przewodnikiem po lekturach o tematyce wschodniej, które ukazywały się na polskim rynku wydawniczym w ciągu ostatniego dziesięciolecia, oraz prezentuje kilka najciekawszych nowości z Ukrainy. Składa się z trzech części – literackiej, reportażowej i historycznej. Niektóre teksty opublikowano po raz pierwszy w języku polskim, gdyż autor pisał je dla anglojęzycznego kwartalnika „New Eastern Europe” oraz wydawanego po rosyjsku czasopisma „Nowaja Polsza”. Książka ma polifoniczny charakter, polegający na zderzeniu się ze sobą głosów autorów z różnych krajów, starających się odpowiedzieć na fundamentalne pytania związane z problematyką tożsamości i poszukiwaniem swego miejsca w Europie.

Książka dostępna jest w księgarni internetowej Wydawnictwa Adam Marszałek pod linkiem http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Spis treści

Czytaj dalej

Sylwia Frołow, Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów

W styczniowym numerze Nowej Polszy 1/2016 opublikowano moją recenzję „Rewolucyjni idealiści” poświęconą książce Sylwii Frołow „Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów” (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2014). „Po bardzo udanej i pozytywnie przyjętej przez krytyków biografii „żelaznego Feliksa” „Dzierżyński. Miłość i rewolucja” (Wydawnictwo Znak, 2014 r.) Sylwia Frołow wydała następną książkę „Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów”, w której rozwija własny niepowtarzalny styl pisania biografii, skupiając się przede wszystkim na życiu intymnym bohaterów. Warto podkreślić, że książki Frołow czyta się z wielką przyjemnością, wszystkie one mają delikatny posmak sensacyjności. Autorka potrafi bezbłędnie nakreślić zwięzły portret psychologiczny opisywanych przez siebie osób, dla których tworzy pewien motyw wiodący, polegający najczęściej na konflikcie wartości. Zatem istotną cechą tej książki będzie wielowymiarowość i dwoistość postaci, balansujących także na pograniczu dwóch czasów historycznych – Rosji przed i porewolucyjnej. Ponadto, żeby zobaczyć żywego człowieka, Frołow musiała z trudem przebić się przez gąszcz stereotypowych nawarstwień, ponieważ w Polsce nadal pokutują wyobrażenia wodzów rewolucji jako czerwonych katów (skądinąd prawdziwe), niewątpliwie będących skutkiem propagandy z okresu wojny polsko-bolszewickiej. Z drugiej strony, autorka musiała zmierzyć się z wyidealizowanym wizerunkiem tychże postaci z okresu PRL” (fragment). Cały tekst recenzji w języku rosyjskim dostępny jest pod linkiem http://novpol.ru/index.php?id=2416

Renata Lis, W lodach Prowansji. Bunin na wygnaniu

Z okazji przypuszczającej w tym roku 145. rocznicy urodzin Iwana Bunina redakcja „Nowej Polszy” postanowiła opublikować w październikowym numerze czasopisma blok tekstów jemu poświęconych, wśród których znalazła się także moja recenzja książki Renaty Lis „W lodach Prowansji. Bunin na wygnaniu” (Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2015). „Istotną cechą książki Renaty Lis jest sylwiczność, przejawiająca się w połączeniu w jedną całość różnorodnych tekstów: esejów, interpretacji utworów, reportaży, fragmentów dzienników, listów oraz przekładów dokonanych przez autorkę. Znajdziemy tu także ogólne rozważania na temat kondycji emigranta: czy jest ona odchyleniem od losu czy losem samym w sobie? – zastanawia się badaczka. Dodatkową zaletą tej pozycji jest właśnie stawianie niepokojących pytań, otwierających szeroki wachlarz możliwości interpretacyjnych. Książka Lis, używając sformułowania Umberto Eco, to – przede wszystkim – „dzieło otwarte” (fragment). Tekst recenzji w języku rosyjskim pod tym linkiem http://novpol.ru/index.php?id=2367

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Anna Piwkowska, Achmatowa, czyli Rosja

W najnowszej Blize 3/2015 została opublikowana moja recenzja „Intymne życie Anny Achmatowej”, w której omawiam książkę Anny Piwkowskej „Achmatowa, czyli Rosja” (Wydawnictwo „Więź” – Instytut Książki, Warszawa 2015). „Twórczość Anny Achmatowej cieszy się w Polsce sporą popularnością. Tylko w ostatnim czasie postacią rosyjskiej poetki zajęli się między innymi Ryszard Przybylski, w esejach, oraz Adam Pomorski, który tłumaczył i interpretował jej wiersze. Zatem dla Anny Piwkowskiej, autorki książki Achmatowa, czyli Rosja, która ukazała się w 2015 roku nakładem wydawnictwa Więzi, poprzeczka zawieszona została dość wysoko. (…) Autorka próbuje ustalić współzależność pomiędzy życiem intymnym Achmatowej a napisanymi przez nią wierszami. Myślę, że takie połączenie autobiografizmu ze sprawami intymnymi okazało się słusznym zabiegiem, stanowiącym jeden z najważniejszych walorów publikacji, gdyż Achmatowa miała wielu kochanków i wielbicieli. Biografię rosyjskiej poetki autorka ujęła na trzech wzajemnie przenikających się płaszczyznach – w kategoriach czasu historycznego, osobistego oraz mitologicznego” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Edward Radziński, Apokalipsa Koby. Wspomnienia przyjaciela Stalina

W czerwcowym numerze „Nowych Książek” 6/2015 została opublikowana moja recenzja „Życie i śmierć Stalina”, w której omawiam książkę Edwarda Radzińskiego „Apokalipsa Koby. Wspomnienia przyjaciela Stalina” (przełożył Władysław Jeżewski, Wydawnictwo Magnum, Warszawa 2014). „W ostatnim czasie ukazało się wiele książek o Stalinie, ale autorzy większości z nich koncentrują się na jego działaniach wewnątrz sowieckiego imperium. W „Apokalipsie Koby” poprzez postać Fudżiego, przyjaciela Stalina z czasów dzieciństwa i jednego z najlepszych zagranicznych agentów Łubianki, autor próbował spojrzeć na tyrana z perspektywy globalnej. I tak, zdaniem Rudzińskiego przywódca ZSRS celowo dążył do rozpętania III wojny światowej, która miałaby się toczyć z użyciem bomb atomowych. I tylko śmierć przerwała te zbrodnicze zamiary. Ich realizacja oznaczałaby zagładę całej ludzkości” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Dwie książki o Aleksandrze Łukaszence

W majowym numerze Nowej Polszy 5/2014 została opublikowana moja recenzja „Dwie książki o Aleksandrze Łukaszence”: „W ubiegłych latach na polskim rynku wydawniczym ukazały się dwie biografie Aleksandra Łukaszenki: „System Białoruś” Andrzeja Poczobuta oraz „Łukaszenka. Niedoszły car Rosji” Andrzeja Brzezieckiego i Małgorzaty Nocuń. Obie publikacje warte są omówienia chociażby dlatego, że Białoruś rzadko wzbudza zainteresowanie polskich autorów. Książki te zawierają podobne informacje na temat kariery politycznej białoruskiego dyktatora, ale różnica między nimi polega na tym, że Poczobut koncentruje się przede wszystkim na ukazaniu jego sylwetki na tle wewnętrznej sytuacji politycznej na Białorusi, natomiast duet krakowskich dziennikarzy opisał także politykę zagraniczną Łukaszenki, polegającą na lawirowaniu między Rosją a Unią Europejską” (fragment recenzji). Całość w języku rosyjskim dostępna pod linkiem http://novpol.ru/index.php?id=2292

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Scott Anderson, Lawrence z Arabii

W lutowym numerze „Nowych Książek” 2/2015 można przeczytać moją recenzję „Romantyczny Anglik na Bliskim Wschodzie”, w której omawiam książkę Scotta Andersona „Lawrence z Arabii” (przekład Grzegorz Woźniak (część pierwsza), Władysław Jeżewski (część druga i trzecia), Wydawnictwo Magnum, Warszawa 2014). „Postać Thomasa Edwarda Lawrence’a przeniknęła do kultury masowej za sprawą filmu Davida Leana. W społeczeństwach europejskich istniało zapotrzebowanie na romantyczny patos tej wojny, która tak naprawdę była bezsensowną masową rzezią dla zaspokojenia apetytów potęg imperialnych. Sam Lawrence zaś bardzo w tym pomagał – wykreował własną biografię bohatera romantycznego o wrażliwości artysty, brzydzącego się zabijaniem. Książka Scotta Andersona to wnikliwa analiza powstawania mitu Lawrence’a z Arabii, ale też rzetelny opis kształtowania się mapy politycznej Bliskiego Wschodu w czasie pierwszej wojny światowej” (fragment recenzji).

Piotr Mitzner, Warszawski Domek w Kołomnie

W najnowszym numerze „Blizy” 4 (21) 2014 została opublikowana moja recenzja „W poszukiwaniu innej Rosji”, w której omawiam książkę Piotra Mitznera „Warszawski „Domek w Kołomnie” (Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2014): „Dokonując inwazji na Ukrainę, Rosja ujawniła swoją imperialną twarz, co z kolei postawiło pod znakiem zapytania znaczną część programów współpracy z tym krajem. To państwo zaczyna być traktowane w polityce międzynarodowej z ostracyzmem i nieufnością jako całkowicie nieprzewidywalny partner, a w mediach odżywają stereotypy z czasów zimnej wojny. Czy rzeczywiście powinniśmy zrezygnować lub przynajmniej częściowo ograniczyć dialog z Rosjanami? Odpowiedź na to pytanie można postarać się odnaleźć, odwołując się do wzorców historycznych, i myślę, że polsko-rosyjski klub dyskusyjny, istniejący w Warszawie w latach 1934-1936, którego działalność opisał Piotr Mitzner w książce „Warszawski „Domek w Kołomnie”, byłby dziś dla nas cennym przykładem” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html