Polacy i Ukraińcy. Historia, która łączy i dzieli

Ukazała się długo oczekiwana książka pokonferencyjna „Polacy i Ukraińcy. Historia, która łączy i dzieli” pod red. Joanny Karbarz-Wilińskiej, Magdaleny Nowak, Tadeusza Sucharskiego (Gdańsk-Słupsk 2015), w której został opublikowany mój tekst „Dokąd prowadzi polityka historyczna? Uwagi na marginesach książki Pawła Smoleńskiego „Pochowek dla rezuna”. Publikacja ta stanowi uwieńczenie inicjatyw naukowych pięciu instytucji: Akademii Pomorskiej w Słupsku, Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku oraz Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Tytuł książki podkreśla znaczenie historii dla zrozumienia relacji polsko-ukraińskich w przeszłości, ale także zdiagnozowania ich obecnego kształtu i prognozy ich przyszłego rozwoju. Prezentowana publikacja zawiera materiały będące owocem dwóch konferencji. Pierwsza, „Ukraina – bliskie sąsiedztwo”, odbyła się 16-17 listopada 2012 roku w Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańsku. Drugie spotkanie „Polacy i Ukraińcy – 70 lat po tragedii wołyńskiej” miało miejsce również w Gdańsku w dniach 13 i 14 czerwca 2013 roku. Książka jest dwujęzyczna, bowiem taki charakter miały te konferencje. Teksty są publikowane w takiej wersji językowej, w jakiej zostały wygłoszone, zaś ich streszczenia – w drugim języku konferencyjnym. Także tytuły poszczególnych części i rozdziałów oraz spis treści zostały sporządzone w dwóch wersjach, po polsku i po ukraińsku. Książka jest do nabycia w księgarni internetowej Akademii Pomorskiej http://wydawnictwo.apsl.edu.pl/historia/215-polacy-i-ukraincy-historia-ktora-laczy-i-dzieli.html

Reklamy

Protokół z posiedzenia jury konkursu Ukraińska Nadzieja 2015

Na konkurs nadesłało swoje wiersze 163 autorów. Jury w składzie:
Bożena Ptak /przewodnicząca/
Mieczysław Orski
Łesia Woroniuk
Eugeniusz Sobol
Andrzej Fac /sekretarz/
wyłoniło następujących laureatów:
I nagroda: Anastazja Iwanczenko (Ukraina) /godło Anastazja/ za wiersz Jesienią…
II nagroda: Ołena Kycan (Ukraina) /godło Erato/ za wiersz 30 listopada …
III nagroda: Zbigniew Wojciechowicz (Polska) /godło 1971/ za wiersz /…/ żal.

Jury postanowiło przyznać wyróżnienia:
Katarzynie Smyk (Polska) /godło Anastazja Sorpiszewska/ za wiersze Ikonostas i To co trwa i co się święci
Jarosławowi Olejniczakowi (Polska) /godło lot/ za cykl wierszy odłamki
oraz Mariuszowi Cezaremu Kosmali (Polska) za wiersz bez tytułu /…/ Styczeń, piąta nad ranem …

Czytaj dalej

Leszek Biernacki, „Gdy wieje wiatr historii…” Studenci z robotnikami, Gdańsk 1976-1980

W kwietniowym numerze „Nowych Książek” 4/2015 ukazała się recenzja Eugeniusza Sobola „Studenci i Solidarność” – omówienie książki Leszka Biernackiego, „Gdy wieje wiatr historii…” Studenci z robotnikami, Gdańsk 1976-1980″ (Instytut Pamięci Narodowej, Warszawa 2014). „Plusem opracowania Leszka Biernackiego jest – poza opisem działalności Studenckich Komitetów Solidarności i Ruchu Młodej Polski – szereg ciekawych informacji o ówczesnych preferencjach politycznych znanych osobistości. Czytelnik dowiaduje się na przykład, że związany z WZZ Lech Kaczyński odwoływał się do przedwojennej PPS. Z kolei Donald Tusk w tamtym okresie ulegał fascynacji poglądami Korwina-Mikkego. Przeczytamy także o studenckich latach Aleksandra Kwaśniewskiego, który był działaczem Socjalistycznego Związku Studentów Polskich na Uniwersytecie Gdańskim, czy opozycyjnym epizodzie w życiu pisarza Pawła Huellego” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Michał Książek, Jakuck. Słownik miejsca

W czerwcowym numerze „Nowej Polszy” 6/2014 ukazały się dwa teksty Eugeniusza Sobola. Pierwszy z nich to recenzja zbioru reportaży Michała Książka „Jakuck. Słownik miejsca”, nominowanego do tegorocznej Nagrody Literackiej Gdynia: „Czytając „Jakuck” cały czas miałem wrażenie, że gdzieś już spotykałem się z podobnym ujęciem intertekstualnym. Wystarczyło odświeżyć sobie artykuł Jurija Łotmana „Symbolika Petersburga i problemy semiotyki miasta”, a zwłaszcza książkę jego ucznia Władimira Toporowa „Miasto i mit”, aby zrozumieć, że tekst Jakucka autor tworzy, świadomie lub bezwiednie, na podobieństwo tekstu petersburskiego. Warto zatem skupić się na porównaniu literackim ujęć obu miast. Petersburg i Jakuck łączy przede wszystkim aspekt geograficzno-klimatyczny”. (fragment recenzji) http://novpol.ru/index.php?id=2095 Drugi tekst to relacja z III edycji Festiwalu Europejski Poeta Wolności, który odbył się 19-22 marca 2014 r. w Gdańsku http://novpol.ru/index.php?id=2091

Cały tekst recenzji dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

III edycja Festiwalu Europejski Poeta Wolności

W czerwcowym numerze „Odry” 6/2014 ukazała się relacja Eugeniusza Sobola z III edycji Festiwalu Europejski Poeta Wolności, który odbył się w Gdańsku w dniach 19–22 marca 2014 r.:  „Tym razem program imprezy został wzbogacony o ideę promocji poezji poprzez zderzenie jej z muzyką i filmem, o przekład wierszy nie tylko na inne języki, ale także na inne dziedziny sztuki. Był to oryginalny pomysł Tadeusza Dąbrowskiego, nowego dyrektora artystycznego festiwalu, który tę interdyscyplinarność uzasadnił następująco: „Chciałbym pokazać, co dzieje się z poezją w uszach i duszach wybitnych kompozytorów i wykonawców współczesnej klasyki, oraz w jaki sposób film tworzy przestrzeń, w której słowo ani nie zostaje zagłuszone, ani nie banalizuje się, nie spłaszcza w obrazie”. Gala finałowa, wyreżyserowana przez Marcina Libera, odbywała się w scenerii ironiczno-dekadenckiej. Po zakończeniu tego wspaniałego widowiska ogłoszono werdykt. Jury uznało, że w tym roku tytuł Europejskiego Poety Wolności należy się Dorcie Jagić z Chorwacji.

O Euromajdanie w Gdańsku

W kwietniowym numerze „Odry” 4/2014 znajdziemy sporo tekstów dotyczących ostatnich wydarzeń na Ukrainie. M.in. ukazała się moja relacja z dwóch debat, które organizowało Europejskie Centrum Solidarności: „W styczniu bieżącego roku sytuacja na Ukrainie dramatycznie się pogorszyła. W polskich miastach odbywały się liczne akcje solidarności z Ukrainą, podczas których zbierana była pomoc dla protestujących – leki, żywność, ciepłe ubrania i pieniądze. Po jednej z takich manifestacji Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku zaprosiło na debatę „Ukraina – stara władza kontra nowe społeczeństwo”, w której wzięli udział Zbigniew Bujak, działacz opozycji demokratycznej, współzałożyciel NSZZ „Solidarność”, Andrij Lubka, ukraiński poeta, prozaik i publicysta, Igor Lubaszenko, analityk spraw wschodnich, współpracownik kwartalnika „New Eastern Europe” oraz prowadząca dyskusję Małgorzata Nocuń, zastępczyni redaktora naczelnego dwumiesięcznika „Nowa Europa Wschodnia”. (…)16 marca na Krymie odbyło się niekonstytucyjne referendum, a już następnego dnia Europejskie Centrum Solidarności zorganizowało debatę poświęconą temu wydarzeniu „Co dalej z Krymem?”. (…) Warto podkreślić, że Europejskie Centrum Solidarności, oprócz tych dwóch debat, organizowało także koncert charytatywny, wystawę plakatów oraz manifestację solidarności z Ukrainą”.

Wywiad w Gazecie Wyborczej Trójmiasto

Aleksandra Kozłowska przeprowadziła ze mną wywiad, który ukazał się w Gazecie Wyborczej Trójmiasto. W rozmowie opowiadam o sytuacji na Krymie, literaturze i podważam stereotypy. Powiedziałem, że polskie poparcie dla Euromajdanu głównie wynika z tęsknoty za wielką ideą, którą kiedyś dla Polaków była Solidarność.

http://trojmiasto.gazeta.pl/trojmiasto/1,35636,15652288,_Ukrainska_sprzataczka_to_taki_sam_stereotyp_jak_polski.html

Festiwal Europejski Poeta Wolności

W dniach 21-27 marca w Gdańsku odbyła się pierwsza edycja festiwalu związanego z przyznaniem Nagrody Literackiej „Europejski Poeta Wolności”. Została ona ufundowana przez władze tego miasta, które w uzasadnieniu podkreśliły, iż „Gdańsk od stuleci szczyci się nie tylko tradycją walki o wolność, ale również żywym traktowaniem refleksji nad tym pojęciem i wspieraniem tych dziedzin ludzkich działań, które tematowi wolności przypisują pierwszorzędne znaczenie”. Nagroda „Europejski Poeta Wolności” jest przyznawana raz na dwa lata w następujący sposób: na samym początku metodą losowania jest wybieranych siedem krajów (organizatorzy przyjęli bardzo szerokie rozumienie pojęcia „Europa” w sensie geograficznym i obejmuje ono 46 krajów), ósmym uczestnikiem zawsze jest Polska. Potem powoływane jest kolegium składające się z siedmiu tłumaczy i to oni zgłaszają tomiki poetyckie do nominacji i przekładają je na język polski. W tym roku nominację otrzymali: Władzimier Arłow (Białoruś, tomik „Prom przez Kanał La Manche”), Andros Zemenidis (Cypr, „Największe spośród trzech”), Emmanuel Hocquard, (Francja, “Warunki oświetlenia. Elegie”), Marija Knežević (Serbia, „Ulicznice”), Ivan Štrpka (Słowacja, „Cicha ręka. Dziesięć elegii”), Primož Čučnik (Słowenia, „Dom i praca”), Birgitta Lillpers, (Szwecja, „Teraz znikniemy lub się włączymy”), Andrzej Mandalian (Polska, „Poemat odjazdu”). Czytaj dalej

Festiwal 4 Pory Książki. Pora Reportażu

Opisywanie Rosji w Gdańsku

„Pora reportażu” to ogólnopolski cykl imprez organizowany przez Instytut Książki, który odbył się w dniach 17-22 listopada 2009 roku. Do wzrostu popularności reportażu w Polsce niewątpliwie przyczyniła się twórczość Ryszarda Kapuścińskiego, którego książki zdobyły uznanie czytelników na całym świecie. W ramach tegorocznego festiwalu w Warszawie, Krakowie i Poznaniu odbyły się spotkania z autorami piszącymi o Bałkanach, Afganistanie, Afryce i Ameryce Łacińskiej, a do Gdańska przyjechali Krystyna Kurczab-Redlich i Jacek Hugo-Bader na spotkanie zatytułowane „Opisywanie Rosji”. Prezentują oni odmienne stanowiska w rozumieniu sposobu pisania reportaży. Dla polskiej autorki, laureatki najważniejszej polskiej nagrody dziennikarskiej im. Karola Dziewanowskiego, przede wszystkim liczą się zagadnienia aktualnej rosyjskiej polityki i sylwetki kremlowskich przywódców. Zajmowała się takimi tematami, jak wojna czeczeńska, łamaniem praw człowieka, nadużyciami władz, za co okrzyknięto ją polską Politkowską. Z kolei Hugo-Badera, dziennikarza związanego z „Gazetą Wyborczą”, głównie interesują ludzkie losy i dystansuje się on od problematyki politycznej.
Jacek Hugo-Bader jest uznawany za reportera bardzo kontrowersyjnego. Oprócz tradycyjnych metod dziennikarskich nie stroni się od stosowania tzw. reportażu wcieleniowego, który przez wielu jego kolegów po fachu jest uznawany za oszustwo. Kiedy pisze o bezdomnych, sam wciela się w bezdomnego. Interesuje go nie fasadowa, lecz „ciemna strona” Rosji – życie alkoholików, narkomanów, chorych na AIDS i przestępców. Dla Hugo-Badera ważny jest obiektywizm i świeżość spojrzenia reportera. Zazwyczaj przyjeżdża do Rosji na okres dwóch, trzech miesięcy, w tracie intensywnych reporterskich wędrówek, kiedy odwiedza rejony wymagające dużej wytrzymałości i odporności, takie jak Syberia czy tereny za kręgiem polarnym, zbiera materiał dziennikarski. Za rzecz istotną dla zawodu reportera uznaje, by opisywana rzeczywistość nie stała się rutyną i przygniatającą codziennością,. W tym roku w wydawnictwie „Czarne” ukazał się jego najnowszy zbiór reportaży, zatytułowany „Biała gorączka”. Na innym spotkaniu z cyklu „Pora reportażu” zaproszonym gościem w Gdańsku był Paweł Smoleński, także dziennikarz „Gazety Wyborczej”. W Polsce jest znany przede wszystkim jako autor artykułu „Ustawa za łapówkę, czyli przychodzi Rywin do Michnika”, w którym ujawnił aferę Rywina, która przewróciła polską scenę polityczną. Ważnym obszarem zainteresowań Smoleńskiego jest Bliski Wschód. Owocem pracy jako korespondenta wojennego był zbiór reportaży „Irak. Piekło w raju”, a ostatnio ukazał się „Izrael już nie frunie”. Za bardzo ważną książkę w dorobku Smoleńskiego uznaje się „Pochowek dla rizuna” (2001 r.), za którą został uhonorowany Nagrodą Pojednania Polsko-Ukraińskiego. Kilka artykułów tego autora dotyczących zbrodni UPA na Ukrainie Zachodniej opublikowanych na łamach „Gazety Wyborczej” wywołały istną lawinę listów i protestów. Niezadowolenie wyrażała zarówno strona ukraińska, jak i polskie stowarzyszenia kresowiaków. Autor postanowił więc zbadać „białe plamy” w relacjach polsko-ukraińskich, stąd narodził się pomysł na napisanie całej książki. Jacek Kuroń podkreślił, że istotną cechą „Pochówka dla rizuna” jest przełamywanie stereotypowych wyobrażeń: „Liczni Polacy myślą stereotypem ukraińskiego rizuna. Liczni Ukraińcy – stereotypem polskiego obłudnego okupanta. A stereotypy mają to do siebie, że nawet opisując częściowo prawdziwe zdarzenia, są całym kłamstwem”.

Eugeniusz Sobol
Festiwal „4 Pory Książki. Pora Reportażu”, Gdańsk 18 listopada – 21 listopada 2009

Kazimierz Nowosielski, Galeria. O wybranych malarzach

Nie od dziś wiadomo, że malarstwo, obok poezji i literatury, jest pasją Kazimierza Nowosielskiego. Już w 2006 roku wydał antologię „Między słowem a światłem. Poezja a malarstwo współczesnych artystów Wybrzeża”. Promocja jego najnowszej książki „Galeria. O wybranych malarzach i malarstwie współczesnym”, która ukazała się w wydawnictwie „Bernardinum”, odbyła się 2 lutego w Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańsku. Spotkanie prowadziła Janina Wieczerska. Poeta, eseista, historyk literatury we wstępie do „Galerii” tak oto określa jeden z jej celów: „Staram się w tej książce rozpoznać te momenty w sztuce, kiedy malarskie widzenie staje się zarazem widzeniem myślącym, zapytującym, poszukującym. (…)szukam malarstwa o walorach malarskich, ale chodzi mi też o malarstwo, które byłoby kontemplacyjne i egzystencjalne jednocześnie”. Promocji towarzyszył pokaz prac malarzy omawianych w książce. W „Galerii” autor nie skupia się na budowaniu interdyscyplinarnych paraleli pomiędzy obrazem a literaturą. Jest to próba przeniknięcia do samej istoty malarstwa doskonałym pod względem stylistycznym językiem estetycznych wzruszeń. Nowosielski nie „fabularyzuje” oglądanych przez siebie obrazów, jak to czyni większość pisarzy, ale stara się przy pomocy słowa stworzyć niezależny system znaczeń. „Galeria” zawiera eseje o kapistach, Józefie Czapskim. A także współczesnych malarzach, takich jak: Marian Kołodziej, Kiejstut Bereźnicki, Zygmunt Karolak, Zdzisław Kalędkiewicz, Kazimierz Ostrowski, Ryszard Stryjec, Wiesław Markowski, Jadwiga Lesiecka, Stefan Stankiewicz, Jerzy Panek, Hugon Lasecki.

Okładka książki

Obrazy stanowiące inspirację dla autora

jw

Na rozpoczęciu spotkania

Rozmowa o sztuce:Janina Wieczerska i Kazimierz Nowosielski

Głos w dyskusji zabrała aktorka Halina Słojewska