Polacy i Ukraińcy. Historia, która łączy i dzieli

Ukazała się długo oczekiwana książka pokonferencyjna „Polacy i Ukraińcy. Historia, która łączy i dzieli” pod red. Joanny Karbarz-Wilińskiej, Magdaleny Nowak, Tadeusza Sucharskiego (Gdańsk-Słupsk 2015), w której został opublikowany mój tekst „Dokąd prowadzi polityka historyczna? Uwagi na marginesach książki Pawła Smoleńskiego „Pochowek dla rezuna”. Publikacja ta stanowi uwieńczenie inicjatyw naukowych pięciu instytucji: Akademii Pomorskiej w Słupsku, Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku oraz Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Tytuł książki podkreśla znaczenie historii dla zrozumienia relacji polsko-ukraińskich w przeszłości, ale także zdiagnozowania ich obecnego kształtu i prognozy ich przyszłego rozwoju. Prezentowana publikacja zawiera materiały będące owocem dwóch konferencji. Pierwsza, „Ukraina – bliskie sąsiedztwo”, odbyła się 16-17 listopada 2012 roku w Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańsku. Drugie spotkanie „Polacy i Ukraińcy – 70 lat po tragedii wołyńskiej” miało miejsce również w Gdańsku w dniach 13 i 14 czerwca 2013 roku. Książka jest dwujęzyczna, bowiem taki charakter miały te konferencje. Teksty są publikowane w takiej wersji językowej, w jakiej zostały wygłoszone, zaś ich streszczenia – w drugim języku konferencyjnym. Także tytuły poszczególnych części i rozdziałów oraz spis treści zostały sporządzone w dwóch wersjach, po polsku i po ukraińsku. Książka jest do nabycia w księgarni internetowej Akademii Pomorskiej http://wydawnictwo.apsl.edu.pl/historia/215-polacy-i-ukraincy-historia-ktora-laczy-i-dzieli.html

Europa z widokiem na przyszłość; Ukraina: bliskie sąsiedztwo

Dyskusje o Europie Wschodniej w Gdańsku

W listopadzie 2012 roku w Gdańsku odbyły się od razu aż trzy ciekawe projekty poświęcone problematyce Europy Wschodniej – konferencja „Europa z widokiem na przyszłość” (7-9.11), polsko-białoruskie seminarium translatorskie „Tłumacze bez granic” (8-15.11), a także sympozjum „Ukraina: bliskie sąsiedztwo” (16-17.11). Organizatorem pierwszych dwóch przedsięwzięć były: Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, czasopisma Nowa Europa Wschodnia i New Eastern Europe, fundacja Heinricha Bölla. Trzeci projekt organizowało Nadbałtyckie Centrum Kultury.

Czytaj dalej

Odyseusz z Krakowa

Międzynarodowa Konferencja „Dziedzictwo Odyseusza. Podróż, obcość i tożsamość, identyfikacja, przestrzeń” organizowana przez Katedrę Komparatystyki Literackiej Uniwersytetu Jagiellońskiego odbyła się w dn. 23 – 26 listopada w Krakowie. I nieprzypadkowo sprawowanie patronatu nad tą sesją przypadło w udziale największemu współczesnemu polskiemu podróżnikowi – Ryszardowi Kapuścińskiemu. Obecność pisarza niejako symbolizowała szerszy aspekt literatury podróżniczej, której poświęcili swoją uwagę w tekstach referenci – znaczące odejście od dotychczasowych utartych schematów mówienia o wędrówkach Polaków wyłącznie w martyrologiczno-romantycznym ujęciu, jako tułaczki i wygnania. Bardzo ciekawe prezentowały się wystąpienia gospodarzy, krakowskich polonistów – profesor Marii Korytowskiej „Uciec z duszą na listek” – o podróży u Mickiewicza” Olgi Płaszczewskiej dotyczące podróży Karola Darwina oraz Doroty Kozickiej o wędrówkach autora „Podróży z Herodotem”, a także zagranicznych gości Heinricha Olschowskiego, Bruno Donderi, Rolfa Fiegutha, Piero Boitani.

Zagadnienie podróży zostało na sesji przedstawione w wielu aspektach – jako doświadczenie autobiograficzne, w przestrzeni mitu, wędrówki egzystencjalne w poszukiwaniu własnej tożsamości, korespondencji sztuk. Z punktu widzenia metodologii, jaką zaproponowali uczestnicy konferencji, dominowało ujęcie porównawcze – Różewicz i Guenter Anders, Konwicki i Camil Jose Celi, Norwid i Baudelaire, Barańczak i Mueller – dzięki któremu wędrówki polskich pisarzy zostały osadzone w bardziej szerokim i odkrywczym kontekście literatury światowej. Niemniej ważne było zestawienie ze sobą różnych symboli podróżniczych – Odyseusza, Penelopy, Don Juana. W tym miejscu warto podkreślić, iż właśnie na Uniwersytecie Jagiellońskim działa chyba jedyna w Polsce katedra zajmująca się komparatystyką, kierunkiem badań niezwykle rozpowszechnionym na Zachodzie, wymagającym nie tylko dobrej znajomości problematyki danej literatury narodowej, lecz także kanonu dzieł literatury światowej.

Eugeniusz Sobol

Opublikowano w Topos 1-2 2006

Poetyka anomalii cielesnej. Ciało zdeformowane w tekście i w obrazie

poetyka anomalii cielesnej
Poetyka anomalii cielesnej. Ciało zdeformowane w tekście i w obrazie. Ogólnopolska interdyscyplinarna sesja naukowa studentów i doktorantów, Uniwersytet Gdański,
26-28 V 2003

Udział w konferencji, która odbyła się w gmachu wydziału humanistycznego, wzięło udział około sześćdziesięciu referentów z najważniejszych ośrodków akademickich, zaś wspólnym mianownikiem zainteresowań młodych literaturoznawców, historyków sztuki i filmologów była szeroko pojęta inspiracja nowoczesną myślą zachodniej humanistyki: dekonstrukcją, lacanowską psychoanalizą, teorią abjectu Kristevej, krytyką feministyczną, a także gender i queer. W pierwszym dniu konferencji spore zainteresowanie wzbudził referat poznańskiej filozof dr Agnieszki Dody dotyczący interpretacji Baudrillarda, niezwykle popularnego dziś francuskiego myśliciela, który stosując metaforykę wirusa, lekarstwa i protezy podjął próbę opisania problemów nowoczesnego społeczeństwa. Ciekawie prezentowały się wystąpienia w następnej części konferencji o wyrażaniu cielesności w poezji, a wśród nich referaty młodych gdańskich polonistów, m.in. Dariusza Szczukowskiego o mowie okaleczonej i sygnaturze cierpiącego ciała w poezji Różewicza, Dagmary Zawistowskiej-Toczek o wyrażaniu bólu w twórczości Herberta oraz Grzegorza Czerwińskiego, który interpretował wiersze Wojaczka przy pomocy pojęć zaczerpniętych z teologii prawosławnej i rosyjskiej semiotyki. Także można było usłyszeć referaty nt. erotyzmu i pragnienia w liryce Świrszczyńskiej, Poświatowskiej, Grochowiaka, Rymkiewicza i Leśmiana. Przy okazji videoprojekcji filmów artystów z kręgu abject-artu Kozyry, Żmijewskiego, Libery, dr Izabela Kowalczyk, jedna z najważniejszych krytyków tego nurtu, ukazała, jak można podważać represyjne mity nowoczesności, m.in. „młodego ciała”, wykorzystując środki tejże samej kultury masowej oraz przedstawiła główne tendencje sztuki tanatystyczej. Drugi dzień konferencji był poświęcony wyrażaniu tożsamości płciowej w literaturze. O prozie Jeanette Winterson mówiła dr Więckowska z toruńskiej anglistyki, a dr Ewa Graczyk z Gdańska poddała ekofeministycznej lekturze Nad Niemnem Orzeszkowej. Moderacją niekiedy bardzo burzliwych dyskusji kierowali gdańscy naukowcy: profesor Małgorzata Czermińska, dr Jerzy Szyłak i dr Monika Pomirska. Cielesność a sacrum, tak można byłoby w skrócie określić tematykę referatów bloku teatralnego: dr Lorek-Jezińskiej opisała zjawisko przemocy i zawłaszczenie ciała przez ideologię w dramatach Edwarda Bonda i Sary Kane, a o neomanichejskiej wizji świata w Kainie Byrona mówił dr Kazimierczak z UG. Fascynująca egzotyczność i odkrywczość były cechą wystąpień Małgorzaty Natkaniec z Krakowa o nieznanym w Polsce kongijskim frankojęzycznym pisarzu Sony Labou Tansi, interpretacji mitu Golema u Schulza dokonanej przez Roberta Looby z USA oraz Magdaleny Karkowskiej o erotyce w japońskim komiksie. Konferencja zakończyła się dużym sukcesem, uważa Bartosz Dąbrowski z Katedry Teorii Literatury UG. Pomimo wąskiego wyprofilowania tematu wzbudziła spore zainteresowanie młodych naukowców. Warty odnotowania jest jej interdyscyplinarny charakter, zjawisko cielesności zostało przedstawione z punktu widzenia badaczy różnych obszarów humanistyki, a poprzez cykliczność podobnych spotkań w Gdańsku pragniemy zainicjować nowe odczytanie zjawisk literatury, sztuki i filmu w duchu nowoczesnej myśli i metodologii, powiedział gdański polonista, który wspólnie z Pauliną Neugebauer z ACK organizował tę ciekawą konferencję będącą niewątpliwie ważnym głosem młodego pokolenia badaczy w debacie nad przyszłością polskiej humanistyki.

Eugeniusz Sobol

Opublikowane w Topos nr 4-5 2003