W poszukiwaniu „innej Rosji”

W kwietniowym numerze „Nowej Polszy” 4/2017 ukazał się szkic „W poszukiwaniu „innej Rosji”, w którym omawiam „Pisma wybrane” Dymitra FIłosofowa (t. 1, „Trudna Rosja” (1900-1916), t. 2, „Rosjanin w Polsce” (1920-1936). Wybór i opracowanie Piotr Mitzner, przekład Halyna Dubyk, Ewangelina Skalińska, Robert Szczęsny. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015) oraz towarzyszące tej publikacji książki Piotra Mitznera („Warszawski „Domek w Kołomnie”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2014; „Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015). „Czy Fiłosofow kochał Polskę? Tak, owszem, ponieważ ze zrozumienia polskiej tradycji walki o niepodległości wynikała jego koncepcja „trzeciej Rosji”, ani imperialnej, ani bolszewickiej. Opowiadał się za niezależną Ukrainą, co było sprzeczne z poglądami większości rosyjskich emigrantów” (fragment). Cały tekst dostępny jest pod tym >>linkiem<<

Żaneta Nalewajk, Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne

W grudniowym numerze „Odry” 12/2016 opublikowana została moja recenzja książki Żanety Nalewajk „Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne” (Universitas, Kraków 2015). „Książka stanowi całkiem udaną próbę wywołania polemiki metodologicznej. W tym sensie wpisuje się w dyskusję nad kryzysem literatury porównawczej, rozpoczętą w latach 60. ubiegłego wieku przez Etiemble’a oraz René Welleka; do pracy tego drugiego badacza Nalewajk odwołuje się w swojej publikacji. Autorka odżegnuje się od strywializowanej „wpływologii”, „dowolności i anarchii w badaniach historyczno-komparatystycznych”. Proponuje więc metodę analizy kontekstowej, która powinna się wyróżniać pod względem jakościowym i ilościowym, umożliwiając osiągnięcie pewnego stanu idealnego w badaniach literackich” (fragment).

Dymitr Fiłosofow, Pisma wybrane; Piotr Mitzner, Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa

W listopadowym numerze „Odry” 11/2016 ukazała się moja recenzja zatytułowana „Biały kruk” poświęcona pismom wybranych rosyjskiego emigranta, krytyka i myśliciela Dymitra Fiłosofowa (Pisma wybrane, t. 1, Trudna Rosja (1900 – 1916), t. 2, Rosjanin w Polsce (1920 – 1936). Wybór i opracowanie Piotr Mitzner, przekład Halyna Dubyk, Ewangelina Skalińska, Robert Szczęsny. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015) oraz książce Piotra Mitznera „Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa” (Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015). „Czy Fiłosofow kochał Polskę? Tak, owszem, ponieważ ze zrozumienia polskiej tradycji walki o niepodległości wynikała jego koncepcja „trzeciej Rosji”, ani imperialnej, ani bolszewickiej. Opowiadał się za niezależną Ukrainą, co było sprzeczne z poglądami większości rosyjskich emigrantów. Na określenie jego postawy Mitzner często stosuje termin „państwowiec”. Postać Fiłosofowa przeniknęła także do polskiej literatury. Wzorowała się na nim Maria Dąbrowska kreując Sergiusza Demidowa, jednego z bohaterów powieści „Przygody człowieka myślącego” (fragment recenzji).

Sergei Loiko, Airport

In the last issue of New Eastern Europe 2/2016 you can read my review of Sergei Loiko’s book „Airport” (Aеропорт, Брайт Стар, Kyiv, 2015). „Ukrainian literature has been blindly trying to find a proper way to express the realites of the war in Ukraine. One of the most notable books in this regard is the recently published „Airport” by Sergei Loiko. Loiko attempts to interconnect several threads, some of which were key themes during the most intense times of the clashes between Ukraine and the Russian – supported separatists in the east. One is the reconstruction of the last five days of the battle for the Donetsk airport which was bravely defended by a small group of Ukrainian soldiers dubbed “cyborgs” between May 2014 and January 2015 (part of the review).

Eugeniusz Sobol, Mozaika Europy Wschodniej. Wybór esejów i recenzji

Książka ta jest przewodnikiem po lekturach o tematyce wschodniej, które ukazywały się na polskim rynku wydawniczym w ciągu ostatniego dziesięciolecia, oraz prezentuje kilka najciekawszych nowości z Ukrainy. Składa się z trzech części – literackiej, reportażowej i historycznej. Niektóre teksty opublikowano po raz pierwszy w języku polskim, gdyż autor pisał je dla anglojęzycznego kwartalnika „New Eastern Europe” oraz wydawanego po rosyjsku czasopisma „Nowaja Polsza”. Książka ma polifoniczny charakter, polegający na zderzeniu się ze sobą głosów autorów z różnych krajów, starających się odpowiedzieć na fundamentalne pytania związane z problematyką tożsamości i poszukiwaniem swego miejsca w Europie.

Książka dostępna jest w księgarni internetowej Wydawnictwa Adam Marszałek pod linkiem http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Spis treści

Czytaj dalej

Renata Lis, W lodach Prowansji. Bunin na wygnaniu

Z okazji przypuszczającej w tym roku 145. rocznicy urodzin Iwana Bunina redakcja „Nowej Polszy” postanowiła opublikować w październikowym numerze czasopisma blok tekstów jemu poświęconych, wśród których znalazła się także moja recenzja książki Renaty Lis „W lodach Prowansji. Bunin na wygnaniu” (Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2015). „Istotną cechą książki Renaty Lis jest sylwiczność, przejawiająca się w połączeniu w jedną całość różnorodnych tekstów: esejów, interpretacji utworów, reportaży, fragmentów dzienników, listów oraz przekładów dokonanych przez autorkę. Znajdziemy tu także ogólne rozważania na temat kondycji emigranta: czy jest ona odchyleniem od losu czy losem samym w sobie? – zastanawia się badaczka. Dodatkową zaletą tej pozycji jest właśnie stawianie niepokojących pytań, otwierających szeroki wachlarz możliwości interpretacyjnych. Książka Lis, używając sformułowania Umberto Eco, to – przede wszystkim – „dzieło otwarte” (fragment). Tekst recenzji w języku rosyjskim pod tym linkiem http://novpol.ru/index.php?id=2367

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Anna Piwkowska, Achmatowa, czyli Rosja

W najnowszej Blize 3/2015 została opublikowana moja recenzja „Intymne życie Anny Achmatowej”, w której omawiam książkę Anny Piwkowskej „Achmatowa, czyli Rosja” (Wydawnictwo „Więź” – Instytut Książki, Warszawa 2015). „Twórczość Anny Achmatowej cieszy się w Polsce sporą popularnością. Tylko w ostatnim czasie postacią rosyjskiej poetki zajęli się między innymi Ryszard Przybylski, w esejach, oraz Adam Pomorski, który tłumaczył i interpretował jej wiersze. Zatem dla Anny Piwkowskiej, autorki książki Achmatowa, czyli Rosja, która ukazała się w 2015 roku nakładem wydawnictwa Więzi, poprzeczka zawieszona została dość wysoko. (…) Autorka próbuje ustalić współzależność pomiędzy życiem intymnym Achmatowej a napisanymi przez nią wierszami. Myślę, że takie połączenie autobiografizmu ze sprawami intymnymi okazało się słusznym zabiegiem, stanowiącym jeden z najważniejszych walorów publikacji, gdyż Achmatowa miała wielu kochanków i wielbicieli. Biografię rosyjskiej poetki autorka ujęła na trzech wzajemnie przenikających się płaszczyznach – w kategoriach czasu historycznego, osobistego oraz mitologicznego” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Recenzja książki Jarosław Iwaszkiewicz i literatura rosyjska

Recenzja książki Eugeniusza Sobola „Jarosław Iwaszkiewicz i literatura rosyjska” ukazała się w Odrze 9/2015: „Najbardziej wartościowe w pracy Sobola są jej zasadnicze rozdziały, w których zestawia on twórczość Iwaszkiewicza i symbolistów rosyjskich, porównuje niektóre utwory Aleksandra Błoka i Włodzimierza Sołowjowa z konkretnymi dawnymi tekstami poetyckimi autora „Petersburga”, analizuje obecność dzieła Lwa Tołstoja w prozie i eseistyce Iwaszkiewicza, a przede wszystkim dokonuje przeglądu całej tej twórczości w mało nam znanym opisie i ocenie rosyjskich i ukraińskich badaczy literatury” (fragment).

Zamów książkę

Edward Radziński, Apokalipsa Koby. Wspomnienia przyjaciela Stalina

W czerwcowym numerze „Nowych Książek” 6/2015 została opublikowana moja recenzja „Życie i śmierć Stalina”, w której omawiam książkę Edwarda Radzińskiego „Apokalipsa Koby. Wspomnienia przyjaciela Stalina” (przełożył Władysław Jeżewski, Wydawnictwo Magnum, Warszawa 2014). „W ostatnim czasie ukazało się wiele książek o Stalinie, ale autorzy większości z nich koncentrują się na jego działaniach wewnątrz sowieckiego imperium. W „Apokalipsie Koby” poprzez postać Fudżiego, przyjaciela Stalina z czasów dzieciństwa i jednego z najlepszych zagranicznych agentów Łubianki, autor próbował spojrzeć na tyrana z perspektywy globalnej. I tak, zdaniem Rudzińskiego przywódca ZSRS celowo dążył do rozpętania III wojny światowej, która miałaby się toczyć z użyciem bomb atomowych. I tylko śmierć przerwała te zbrodnicze zamiary. Ich realizacja oznaczałaby zagładę całej ludzkości” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Piotr Mitzner, Warszawski Domek w Kołomnie

W najnowszym numerze „Blizy” 4 (21) 2014 została opublikowana moja recenzja „W poszukiwaniu innej Rosji”, w której omawiam książkę Piotra Mitznera „Warszawski „Domek w Kołomnie” (Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2014): „Dokonując inwazji na Ukrainę, Rosja ujawniła swoją imperialną twarz, co z kolei postawiło pod znakiem zapytania znaczną część programów współpracy z tym krajem. To państwo zaczyna być traktowane w polityce międzynarodowej z ostracyzmem i nieufnością jako całkowicie nieprzewidywalny partner, a w mediach odżywają stereotypy z czasów zimnej wojny. Czy rzeczywiście powinniśmy zrezygnować lub przynajmniej częściowo ograniczyć dialog z Rosjanami? Odpowiedź na to pytanie można postarać się odnaleźć, odwołując się do wzorców historycznych, i myślę, że polsko-rosyjski klub dyskusyjny, istniejący w Warszawie w latach 1934-1936, którego działalność opisał Piotr Mitzner w książce „Warszawski „Domek w Kołomnie”, byłby dziś dla nas cennym przykładem” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html