Парадокси праці перекладача

Інтерв’ю, яке кореспондент польського видання Nowa Europa Wschodnia Євґеніуш Соболь провів з Анетою Камінською (Aneta Kamińska) – польською поеткою і перекладачкою нової української літератури.

– Як ти захопилася українською поезією?

– Певним чином випадково. 2003 року я зустріла у Варшаві українську поетку та перекладачку Маріанну Кіяновську. Саме вона переконала мене на цю – здавалося тоді – неможливу справу: я не знала ні української мови, ні української літератури. Та й узагалі, небагато знала про саму Україну. Спочатку я працювала з Андрієм Поритком – перекладачем польської літератури, а приватно: чоловіком Кіяновської. Я почала підтримувати контакти з тамтешніми митцями та активно брати участь у львівському літературному житті. Це допровадило до того, що я чимраз більше захоплювалася українською поезією. У школі я вивчала російську мову, тож трохи розуміла українську: я могла читати, а незабаром уже була в стані самостійно вирішувати щодо свого варіанти перекладу. Тоді мало хто цікавився Україною. Увага до неї зросла щойно після Помаранчевої революції, а це вже було на зламі 2004 та 2005 років.

– Як оцінюєш сучасний стан української поезії? Чи відбувається там зниження читацької аудиторії, як у Польщі?

Czytaj dalej

Reklamy

Poeci polsko-ukraińskiego pogranicza

5 października 2017 w Ukraińskim Domu w Warszawie (ul. Zamenhofa 1) o godz. 18.00 odbędzie się spotkanie na temat: „Poeci polsko-ukraińskiego pogranicza (Bolesław Leśmian, Jarosław Iwaszkiewicz, Józef Łobodowski).” Z Żanetą Nalewajk-Turecką i Hałyną Dubyk rozmawia Evgen Sobol.

„Ta niepojętość zieloności to Ukraina, gdzie się wychowałem. (…) Humańszczyzna i Białocerkierwszczyzna, Zofijówka i Szamrajówka” – mówił Bolesław Leśmian w jednym z wywiadów. Lata szkolne i studenckie spędził w Kijowie, gdzie ukończył tamtejsze gimnazjum oraz Wydział Prawa kijowskiego Uniwersytetu św. Włodzimierza. O związkach jego poezji z ukraińskim folklorem opowie Żaneta Nalewajk-Turecka z Uniwersytetu Warszawskiego, autorka książki „Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne”, w której m. in. możemy przeczytać: „Niewątpliwie w okresie kijowskim kształtowały się swoisty Leśmianowski poetycki styl i światopogląd – uchwytne w jego późniejszych dziełach, wyrastające z ducha dialogu kultur wschodnio- i zachodnioeuropejskiej”.

Z kolei Halyna Dubyk, autorka książki „Sen o Ukrainie. Pogłosy „szkoły ukraińskiej” w literaturze polskiej dwudziestolecia międzywojennego” przedstawi obrazy literackie Ukrainy w poezji Jarosława Iwaszkiewicza oraz Józefa Łobodowskiego. Zastanowi się, czy została zachowana ciągłość pomiędzy „szkołą ukraińską” polskiego romantyzmu a podobnym zjawiskiem w dwudziestoleciu. „Ukraińskie motywy w twórczości Iwaszkiewicza ewokowane są częstokroć jako sprzęgnięcie dwóch, w istocie pozaliterackich perspektyw – podróży i pamięci” – zaznacza autorka książki. Czytaj dalej

Поети українсько-польського пограниччя

5 жовтня о 18.00 в Українському домі у Варшаві (вул. Заменгофа 1) відбудеться зустріч на тему “Поети українсько-польського пограниччя (Болеслав Лесьмян, Ярослав Івашкевич, Юзеф Лободовський)”. З Жанетою Налевайк-Турецькою і Галиною Дубик розмовлятиме Євген Соболь.

“Та неосяжність зелені — це Україна, де я виростав. Уманьщина та Білоцерківщина, Софіївка та Шамраївка,” – сказав Болеслав Лесьмян в одному з інтерв’ю. Шкільні та студентські роки провів у Києві, де закінчив гімназію та юридичний факультет Київського Університету Святого Володимира. Про зв’язок його поезії з українським фольклором розкаже Жанета Налевайк-Турецька з Варшавського Університету, автор книжки “Міжнародний Лесьмян – контекстні відносини, порівняльні дослідження”, у який між іншими можна прочитати: “Безсумнівно, у київський період формувався характерний поетичний стиль та світогляд Лесьмяна — що знаходиться у його пізніших творах та виростає з духу діалогу східних та західноєвропейських культур”.

У свою чергу, Галина Дубик, автор книги “Сон про Україну”. Відлуння “української школи” в польській літературі міжвоєнного періоду” представить літературні образи України в поезії Ярослава Івашкевича та Юзефа Лободовського. Розважить, чи “українська школа”у Польщі міжвоєнного періоду є продовженням подібного явища у романтизмі. “Українські мотиви у творчості Івашкевича часто являються випадковою двох суттєво не літературних перспектив — подорожей та пам’яті,” – підкреслює автор книги.

Czytaj dalej

Paradoksy pracy tłumacza. Z Anetą Kamińską rozmawia Eugeniusz Sobol

Wywiad ukazała się na stronie internetowej „Nowej Europy Wschodniej”

http://www.new.org.pl/5604-paradoksy-pracy-tlumacza

EUGENIUSZ SOBOL: W jaki sposób zafascynowałaś się ukraińską poezją?

ANETA KAMIŃSKA: Trochę przez przypadek. W 2003 roku poznałam w Warszawie ukraińską poetkę i tłumaczkę Mariannę Kijanowską. To ona namówiła mnie do tego – wydawało się wówczas – niemożliwego przedsięwzięcia: nie znałam ani języka ukraińskiego, ani literatury ukraińskiej, niewiele wiedziałam też o samej Ukrainie. Na początku pracowałam z Andrijem Porytko, tłumaczem literatury polskiej, a prywatnie: mężem Kijanowskiej. Zaczęłam utrzymywać kontakty z tamtejszymi twórcami oraz aktywnie uczestniczyć we lwowskim życiu literackim, co sprawiło, że fascynowałam się ukraińską poezją coraz bardziej. W szkole uczyłam się rosyjskiego, trochę rozumiałam więc ukraiński: byłam w stanie czytać, wkrótce potrafiłam samodzielnie decydować o swoich wyborach translatorskich. W tym czasie niewiele osób interesowało się Ukrainą. Większą uwagę zaczęto zwracać na nią dopiero po pomarańczowej rewolucji, a więc po przełomie lat 2004 i 2005.

Jak oceniasz dzisiejszą kondycję ukraińskiej poezji? Czy obserwuje się w tym kraju spadek czytelnictwa, tak jak w Polsce?

Porównując Ukrainę i Polskę, czasem zazdroszczę tej pierwszej, ponieważ poezja ma tam dosyć silną pozycję. Mam wrażenie, że Ukraińcy czytają więcej poezji niż Polacy, poeta ma wyższy status społeczny. Można zauważyć to chociażby przy okazji takich wydarzeń, jak tocząca się obecnie wojna czy niedawna rewolucja – na przykład na scenie kijowskiego Majdanu występowali poeci. W Polsce trudno mi wyobrazić sobie, aby podczas protestów czy manifestacji czytano poezję. Również przy okazji Majdanu widać było, że właśnie dzięki poezji Ukraińcy wyrażali swoje uczucia, takie jak rozpacz czy smutek. Co roku jeżdżę na Forum Wydawców do Lwowa, a od czasu do czasu na festiwal Arsenał Książki do Kijowa. To wielkie święta literatury. Forum Wydawców to największy festiwal literacki w Europie Środkowo–Wschodniej. Publiczność przyjmuje autorów żywo, entuzjastycznie, jest bardziej aktywna, otwarta, zadaje więcej pytań niż na podobnych imprezach w Polsce.

Czytaj dalej

Emigracja jako wyzwanie. O twórczości Czesława Miłosza

Czym dla Czesława Miłosza była emigracja? I kiedy właściwie się zaczęła? W roku 1951, kiedy uciekł z PRL-u i pozostał na wygnaniu we Francji? I pisał, że była to decyzja samobójcza? Czy może już w latach trzydziestych, kiedy opuścił Wilno i zamieszkał w Warszawie? Jak zniósł życie w Ameryce, kraju – jak uważał – wielkiej samotności, który jednak doprowadził go do Nagrody Nobla? Co myślał o diasporach – polskiej, litewskiej, ukraińskiej? A czym jest emigracja dzisiaj dla tysięcy Ukraińców, którzy przyjeżdżają do Polski?

Z Andrzejem Franaszkiem, autorem książki „Miłosz. Biografia”, rozmawiają Tadeusz Dąbrowski i Evgen Sobol. Spotkanie odbędzie się w Ukraińskim Domu w Warszawie (ul. Zamenhofa 1) 11 maja 2017 o 18.00.

Czytaj dalej

Pierwszy Warszawski Polsko-Ukraiński Slam

7 kwietnia, godz. 19.30

Slam jest konkursem poetyckim, w którym każdy może się zmierzyć z każdym. Decyzję, który wiersz jest lepszy podejmuje publiczność, głosując przy pomocy dwóch kartek w różnych kolorach.

Weź pięć własnych, nienagradzanych i niepublikowanych wierszy i stań w szranki. Zagraj w tym wyjątkowym polsko-ukraińskim meczu poetyckim. Pula nagród wynosi 1000 zł. Prowadzenie: Wojciech Boros. Zapisy na slam od godziny 18.30 w Ukraińskim Domu w Warszawie (ul. Zamenhofa 1). Autor ma nie więcej niż 5 minut na przeczytanie własnego utworu. Ukraińscy poeci mogą przeczytać również przekład własnego wiersza na język polski. Nagrodzone i wyróżnione wiersze opublikujemy w dwujęzycznej polsko-ukraińskiej antologii.

Wydarzenie na Facebook https://www.facebook.com/events/1863361617221240/

Żaneta Nalewajk, Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne

W grudniowym numerze „Odry” 12/2016 opublikowana została moja recenzja książki Żanety Nalewajk „Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne” (Universitas, Kraków 2015). „Książka stanowi całkiem udaną próbę wywołania polemiki metodologicznej. W tym sensie wpisuje się w dyskusję nad kryzysem literatury porównawczej, rozpoczętą w latach 60. ubiegłego wieku przez Etiemble’a oraz René Welleka; do pracy tego drugiego badacza Nalewajk odwołuje się w swojej publikacji. Autorka odżegnuje się od strywializowanej „wpływologii”, „dowolności i anarchii w badaniach historyczno-komparatystycznych”. Proponuje więc metodę analizy kontekstowej, która powinna się wyróżniać pod względem jakościowym i ilościowym, umożliwiając osiągnięcie pewnego stanu idealnego w badaniach literackich” (fragment).

Eugeniusz Sobol, Mozaika Europy Wschodniej. Wybór esejów i recenzji

Książka ta jest przewodnikiem po lekturach o tematyce wschodniej, które ukazywały się na polskim rynku wydawniczym w ciągu ostatniego dziesięciolecia, oraz prezentuje kilka najciekawszych nowości z Ukrainy. Składa się z trzech części – literackiej, reportażowej i historycznej. Niektóre teksty opublikowano po raz pierwszy w języku polskim, gdyż autor pisał je dla anglojęzycznego kwartalnika „New Eastern Europe” oraz wydawanego po rosyjsku czasopisma „Nowaja Polsza”. Książka ma polifoniczny charakter, polegający na zderzeniu się ze sobą głosów autorów z różnych krajów, starających się odpowiedzieć na fundamentalne pytania związane z problematyką tożsamości i poszukiwaniem swego miejsca w Europie.

Książka dostępna jest w księgarni internetowej Wydawnictwa Adam Marszałek pod linkiem http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Spis treści

Czytaj dalej

Wojciech Boros, Pies i pan

W październikowym numerze Odry 10/2015 można przeczytać moją recenzję tomu poetyckiego Wojciecha Borosa „Pies i pan” (K.I.T. Stowarzyszenie Żywych Poetów, I tom serii Faktoria Poezji, Brzeg 2014). „Opublikowany w zeszłym roku tom poetycki Wojciecha Borosa „Pies i pan” można nazwać próbą odkrywania i oswajania zjawiska śmierci, istniejącej w trzech wymiarach – społecznym, erotycznym i osobistym, aczkolwiek podmiot liryczny dąży do jej interioryzacji. (…) W „Psie i panu” wojenne opowieści łączą się z postacią zmarłego ojca, i to właśnie jemu poeta poświęca swe epitafia. Śmierć autora przestaje być zjawiskiem abstrakcyjnym, stając się konkretnym doświadczeniem autobiograficznym. Co więcej, przypadającą w dniu swoich urodzin katastrofę smoleńską Boros traktuje jako zdarzenie symboliczne, oznaczające zburzenie dotychczasowego ładu w Polce, nacechowanego poczuciem stabilności” (fragment).

Anna Piwkowska, Achmatowa, czyli Rosja

W najnowszej Blize 3/2015 została opublikowana moja recenzja „Intymne życie Anny Achmatowej”, w której omawiam książkę Anny Piwkowskej „Achmatowa, czyli Rosja” (Wydawnictwo „Więź” – Instytut Książki, Warszawa 2015). „Twórczość Anny Achmatowej cieszy się w Polsce sporą popularnością. Tylko w ostatnim czasie postacią rosyjskiej poetki zajęli się między innymi Ryszard Przybylski, w esejach, oraz Adam Pomorski, który tłumaczył i interpretował jej wiersze. Zatem dla Anny Piwkowskiej, autorki książki Achmatowa, czyli Rosja, która ukazała się w 2015 roku nakładem wydawnictwa Więzi, poprzeczka zawieszona została dość wysoko. (…) Autorka próbuje ustalić współzależność pomiędzy życiem intymnym Achmatowej a napisanymi przez nią wierszami. Myślę, że takie połączenie autobiografizmu ze sprawami intymnymi okazało się słusznym zabiegiem, stanowiącym jeden z najważniejszych walorów publikacji, gdyż Achmatowa miała wielu kochanków i wielbicieli. Biografię rosyjskiej poetki autorka ujęła na trzech wzajemnie przenikających się płaszczyznach – w kategoriach czasu historycznego, osobistego oraz mitologicznego” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html