Emigracja jako wyzwanie. O twórczości Czesława Miłosza

Czym dla Czesława Miłosza była emigracja? I kiedy właściwie się zaczęła? W roku 1951, kiedy uciekł z PRL-u i pozostał na wygnaniu we Francji? I pisał, że była to decyzja samobójcza? Czy może już w latach trzydziestych, kiedy opuścił Wilno i zamieszkał w Warszawie? Jak zniósł życie w Ameryce, kraju – jak uważał – wielkiej samotności, który jednak doprowadził go do Nagrody Nobla? Co myślał o diasporach – polskiej, litewskiej, ukraińskiej? A czym jest emigracja dzisiaj dla tysięcy Ukraińców, którzy przyjeżdżają do Polski?

Z Andrzejem Franaszkiem, autorem książki „Miłosz. Biografia”, rozmawiają Tadeusz Dąbrowski i Evgen Sobol. Spotkanie odbędzie się w Ukraińskim Domu w Warszawie (ul. Zamenhofa 1) 11 maja 2017 o 18.00.

Czytaj dalej

Pierwszy Warszawski Polsko-Ukraiński Slam

7 kwietnia, godz. 19.30

Slam jest konkursem poetyckim, w którym każdy może się zmierzyć z każdym. Decyzję, który wiersz jest lepszy podejmuje publiczność, głosując przy pomocy dwóch kartek w różnych kolorach.

Weź pięć własnych, nienagradzanych i niepublikowanych wierszy i stań w szranki. Zagraj w tym wyjątkowym polsko-ukraińskim meczu poetyckim. Pula nagród wynosi 1000 zł. Prowadzenie: Wojciech Boros. Zapisy na slam od godziny 18.30 w Ukraińskim Domu w Warszawie (ul. Zamenhofa 1). Autor ma nie więcej niż 5 minut na przeczytanie własnego utworu. Ukraińscy poeci mogą przeczytać również przekład własnego wiersza na język polski. Nagrodzone i wyróżnione wiersze opublikujemy w dwujęzycznej polsko-ukraińskiej antologii.

Wydarzenie na Facebook https://www.facebook.com/events/1863361617221240/

Żaneta Nalewajk, Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne

W grudniowym numerze „Odry” 12/2016 opublikowana została moja recenzja książki Żanety Nalewajk „Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne” (Universitas, Kraków 2015). „Książka stanowi całkiem udaną próbę wywołania polemiki metodologicznej. W tym sensie wpisuje się w dyskusję nad kryzysem literatury porównawczej, rozpoczętą w latach 60. ubiegłego wieku przez Etiemble’a oraz René Welleka; do pracy tego drugiego badacza Nalewajk odwołuje się w swojej publikacji. Autorka odżegnuje się od strywializowanej „wpływologii”, „dowolności i anarchii w badaniach historyczno-komparatystycznych”. Proponuje więc metodę analizy kontekstowej, która powinna się wyróżniać pod względem jakościowym i ilościowym, umożliwiając osiągnięcie pewnego stanu idealnego w badaniach literackich” (fragment).

Eugeniusz Sobol, Mozaika Europy Wschodniej. Wybór esejów i recenzji

Książka ta jest przewodnikiem po lekturach o tematyce wschodniej, które ukazywały się na polskim rynku wydawniczym w ciągu ostatniego dziesięciolecia, oraz prezentuje kilka najciekawszych nowości z Ukrainy. Składa się z trzech części – literackiej, reportażowej i historycznej. Niektóre teksty opublikowano po raz pierwszy w języku polskim, gdyż autor pisał je dla anglojęzycznego kwartalnika „New Eastern Europe” oraz wydawanego po rosyjsku czasopisma „Nowaja Polsza”. Książka ma polifoniczny charakter, polegający na zderzeniu się ze sobą głosów autorów z różnych krajów, starających się odpowiedzieć na fundamentalne pytania związane z problematyką tożsamości i poszukiwaniem swego miejsca w Europie.

Książka dostępna jest w księgarni internetowej Wydawnictwa Adam Marszałek pod linkiem http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Spis treści

Czytaj dalej

Wojciech Boros, Pies i pan

W październikowym numerze Odry 10/2015 można przeczytać moją recenzję tomu poetyckiego Wojciecha Borosa „Pies i pan” (K.I.T. Stowarzyszenie Żywych Poetów, I tom serii Faktoria Poezji, Brzeg 2014). „Opublikowany w zeszłym roku tom poetycki Wojciecha Borosa „Pies i pan” można nazwać próbą odkrywania i oswajania zjawiska śmierci, istniejącej w trzech wymiarach – społecznym, erotycznym i osobistym, aczkolwiek podmiot liryczny dąży do jej interioryzacji. (…) W „Psie i panu” wojenne opowieści łączą się z postacią zmarłego ojca, i to właśnie jemu poeta poświęca swe epitafia. Śmierć autora przestaje być zjawiskiem abstrakcyjnym, stając się konkretnym doświadczeniem autobiograficznym. Co więcej, przypadającą w dniu swoich urodzin katastrofę smoleńską Boros traktuje jako zdarzenie symboliczne, oznaczające zburzenie dotychczasowego ładu w Polce, nacechowanego poczuciem stabilności” (fragment).

Anna Piwkowska, Achmatowa, czyli Rosja

W najnowszej Blize 3/2015 została opublikowana moja recenzja „Intymne życie Anny Achmatowej”, w której omawiam książkę Anny Piwkowskej „Achmatowa, czyli Rosja” (Wydawnictwo „Więź” – Instytut Książki, Warszawa 2015). „Twórczość Anny Achmatowej cieszy się w Polsce sporą popularnością. Tylko w ostatnim czasie postacią rosyjskiej poetki zajęli się między innymi Ryszard Przybylski, w esejach, oraz Adam Pomorski, który tłumaczył i interpretował jej wiersze. Zatem dla Anny Piwkowskiej, autorki książki Achmatowa, czyli Rosja, która ukazała się w 2015 roku nakładem wydawnictwa Więzi, poprzeczka zawieszona została dość wysoko. (…) Autorka próbuje ustalić współzależność pomiędzy życiem intymnym Achmatowej a napisanymi przez nią wierszami. Myślę, że takie połączenie autobiografizmu ze sprawami intymnymi okazało się słusznym zabiegiem, stanowiącym jeden z najważniejszych walorów publikacji, gdyż Achmatowa miała wielu kochanków i wielbicieli. Biografię rosyjskiej poetki autorka ujęła na trzech wzajemnie przenikających się płaszczyznach – w kategoriach czasu historycznego, osobistego oraz mitologicznego” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Antologia Wschód – Zachód. Wiersze z Ukrainy i dla Ukrainy

odra7-8.2015 W wakacyjnym numerze „Odry” 7-8/2015 została opublikowana moja recenzja „O niewyrażalności wojny”, w której omawiam antologię „Wschód – Zachód. Wiersze z Ukrainy i dla Ukrainy” (wybór, przekład, wstęp Anety Kamińskiej, Wydawnictwo Miejskiego Centrum Kultury w Bydgoszczy, Bydgoszcz 2014). „Tak naprawdę w omawianej antologii najlepsze są utwory, których autorzy stawiają pytania, a nie szukają łatwych odpowiedzi. Mamy zatem do czynienia z sytuacją, gdy rzeczywistość po prostu wymyka się kategoriom poznawczym, ponieważ wojna zburzyła wielu ludziom racjonalny porządek świata. Rozstrzelanie ponad stu protestujących na Majdanie wywołało wielki szok w ukraińskim społeczeństwie. A co dopiero mówić o pięciu i pół tysiącach ofiar działań wojennych na Donbasie – żołnierzach ukraińskich i ludności cywilnej?” (fragment).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Protokół z posiedzenia jury konkursu Ukraińska Nadzieja 2015

Na konkurs nadesłało swoje wiersze 163 autorów. Jury w składzie:
Bożena Ptak /przewodnicząca/
Mieczysław Orski
Łesia Woroniuk
Eugeniusz Sobol
Andrzej Fac /sekretarz/
wyłoniło następujących laureatów:
I nagroda: Anastazja Iwanczenko (Ukraina) /godło Anastazja/ za wiersz Jesienią…
II nagroda: Ołena Kycan (Ukraina) /godło Erato/ za wiersz 30 listopada …
III nagroda: Zbigniew Wojciechowicz (Polska) /godło 1971/ za wiersz /…/ żal.

Jury postanowiło przyznać wyróżnienia:
Katarzynie Smyk (Polska) /godło Anastazja Sorpiszewska/ za wiersze Ikonostas i To co trwa i co się święci
Jarosławowi Olejniczakowi (Polska) /godło lot/ za cykl wierszy odłamki
oraz Mariuszowi Cezaremu Kosmali (Polska) za wiersz bez tytułu /…/ Styczeń, piąta nad ranem …

Czytaj dalej

Wiersze o Majdanie

W najnowszym numerze „Czasu Kultury” 5/2014 ukazały się moje przekłady wierszy o Majdanie. Przełożyłem z ukraińskiego na polski utwory następujących poetów: Oleksandera Andrijewskiego, Rewolucje w moim kraju; Mariany Kijanowskiej, Szelest śniegu w śniegu; Oleksija Byka, Kruszy się lód pod nogami i pęka; Switłany Kostiuk, tej zimy; Wasyla Machno, Lutowa elegia; Kateryny Buckiej, Tak, jestem ekstremistką, faszystowską kurwą. Publikację poprzedza przetłumaczony przeze mnie szkic redaktorki ukraińskiego wydania książki Łesi Woroniuk „Antologia wierszy o Majdanie „Niebiańska Sotnia”.

George G. Grabowicz, The Unknown Shevchenko. Essays on the Poet’s Symbolic Autobiography and Reception

In the new issue of New Eastern Europe 1/2015 you can read my review of George G. Grabowicz’s book “The Unknown Shevchenko. Essays on the Poet’s Symbolic Autobiography and Reception”. (Second edition, revised and expanded. Publisher: Krytyka, Kyiv 2014; Григорій Грабович, Шевченко, якого не знаємо. З проблематики символічної автобіографії та сучасної рецепції поєта). „After having read this book, I believe that Grabowicz has set for himself an even greater aim, namely to de-Sovietise Ukrainian humanities and liberal arts and finally allow them to enter the global current of thought and intellectual discourse, and further to change some tools and terminology of academic research. Undoubtedly, this process has already taken place in some areas of Ukrainian literary studies but Shevchenko studies have, for many reasons, remained a very conservative branch, insensitive even to the earlier social transformations which took place in Ukraine”. (part of the review).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html