Żaneta Nalewajk, Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne

W grudniowym numerze „Odry” 12/2016 opublikowana została moja recenzja książki Żanety Nalewajk „Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne” (Universitas, Kraków 2015). „Książka stanowi całkiem udaną próbę wywołania polemiki metodologicznej. W tym sensie wpisuje się w dyskusję nad kryzysem literatury porównawczej, rozpoczętą w latach 60. ubiegłego wieku przez Etiemble’a oraz René Welleka; do pracy tego drugiego badacza Nalewajk odwołuje się w swojej publikacji. Autorka odżegnuje się od strywializowanej „wpływologii”, „dowolności i anarchii w badaniach historyczno-komparatystycznych”. Proponuje więc metodę analizy kontekstowej, która powinna się wyróżniać pod względem jakościowym i ilościowym, umożliwiając osiągnięcie pewnego stanu idealnego w badaniach literackich” (fragment).

Eugeniusz Sobol, Mozaika Europy Wschodniej. Wybór esejów i recenzji

Książka ta jest przewodnikiem po lekturach o tematyce wschodniej, które ukazywały się na polskim rynku wydawniczym w ciągu ostatniego dziesięciolecia, oraz prezentuje kilka najciekawszych nowości z Ukrainy. Składa się z trzech części – literackiej, reportażowej i historycznej. Niektóre teksty opublikowano po raz pierwszy w języku polskim, gdyż autor pisał je dla anglojęzycznego kwartalnika „New Eastern Europe” oraz wydawanego po rosyjsku czasopisma „Nowaja Polsza”. Książka ma polifoniczny charakter, polegający na zderzeniu się ze sobą głosów autorów z różnych krajów, starających się odpowiedzieć na fundamentalne pytania związane z problematyką tożsamości i poszukiwaniem swego miejsca w Europie.

Książka dostępna jest w księgarni internetowej Wydawnictwa Adam Marszałek pod linkiem http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Spis treści

Czytaj dalej

Polacy i Ukraińcy. Historia, która łączy i dzieli

Ukazała się długo oczekiwana książka pokonferencyjna „Polacy i Ukraińcy. Historia, która łączy i dzieli” pod red. Joanny Karbarz-Wilińskiej, Magdaleny Nowak, Tadeusza Sucharskiego (Gdańsk-Słupsk 2015), w której został opublikowany mój tekst „Dokąd prowadzi polityka historyczna? Uwagi na marginesach książki Pawła Smoleńskiego „Pochowek dla rezuna”. Publikacja ta stanowi uwieńczenie inicjatyw naukowych pięciu instytucji: Akademii Pomorskiej w Słupsku, Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku oraz Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Tytuł książki podkreśla znaczenie historii dla zrozumienia relacji polsko-ukraińskich w przeszłości, ale także zdiagnozowania ich obecnego kształtu i prognozy ich przyszłego rozwoju. Prezentowana publikacja zawiera materiały będące owocem dwóch konferencji. Pierwsza, „Ukraina – bliskie sąsiedztwo”, odbyła się 16-17 listopada 2012 roku w Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańsku. Drugie spotkanie „Polacy i Ukraińcy – 70 lat po tragedii wołyńskiej” miało miejsce również w Gdańsku w dniach 13 i 14 czerwca 2013 roku. Książka jest dwujęzyczna, bowiem taki charakter miały te konferencje. Teksty są publikowane w takiej wersji językowej, w jakiej zostały wygłoszone, zaś ich streszczenia – w drugim języku konferencyjnym. Także tytuły poszczególnych części i rozdziałów oraz spis treści zostały sporządzone w dwóch wersjach, po polsku i po ukraińsku. Książka jest do nabycia w księgarni internetowej Akademii Pomorskiej http://wydawnictwo.apsl.edu.pl/historia/215-polacy-i-ukraincy-historia-ktora-laczy-i-dzieli.html

Поездки Ярослава Ивашкевича в Украину за послевоенный период

Na stronie internetowej ukraińskiej sekcji Asocjacji Europejskich Dziennikarzy ukazał się mój artykuł w języku rosyjskim „Podróże Jarosława Iwaszkiewicza na Ukrainę w okresie powojennym”. Jest to skrócona wersja referatu, który przedstawiłem w 2005 roku na konferencji „Dziedzictwo Odyseusza: podróż, obcość tożsamość, identyfikacja, przestrzeń” na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.

Занимаясь вопросом связей Ярослава Ивашкевича с Украиной необходимо начать с изложения биографических фактов. Период молодости писателя до 1918 года, когда он перебрался из Киева в Варшаву, очень трудно восстановить из-за ужасных опустошений, к которым привели войны и антипольская политика советской власти. Ивашкевич большую части автобиографической прозы посвятил описанию своего детства и молодости, которые провел в Украине. Уже в 1937-1938 г. Ивашкевич начал работать над книгой «Путешествия в Украину», которую никогда не закончил.

читать далее aej.org.ua/History/1642.html

Piotr Mitzner, Warszawski Domek w Kołomnie

W najnowszym numerze „Blizy” 4 (21) 2014 została opublikowana moja recenzja „W poszukiwaniu innej Rosji”, w której omawiam książkę Piotra Mitznera „Warszawski „Domek w Kołomnie” (Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2014): „Dokonując inwazji na Ukrainę, Rosja ujawniła swoją imperialną twarz, co z kolei postawiło pod znakiem zapytania znaczną część programów współpracy z tym krajem. To państwo zaczyna być traktowane w polityce międzynarodowej z ostracyzmem i nieufnością jako całkowicie nieprzewidywalny partner, a w mediach odżywają stereotypy z czasów zimnej wojny. Czy rzeczywiście powinniśmy zrezygnować lub przynajmniej częściowo ograniczyć dialog z Rosjanami? Odpowiedź na to pytanie można postarać się odnaleźć, odwołując się do wzorców historycznych, i myślę, że polsko-rosyjski klub dyskusyjny, istniejący w Warszawie w latach 1934-1936, którego działalność opisał Piotr Mitzner w książce „Warszawski „Domek w Kołomnie”, byłby dziś dla nas cennym przykładem” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Tadeusz Sucharski, Iwaszkiewicz i Rosja

Eugeniusz Sobol zajął się w monografii „Jarosław Iwaszkiewicz i literatura rosyjska” problematyką obecności Rosji w twórczości pisarza – jednego z polskich twórców najbardziej osadzonych w kulturze wschodniosłowiańskiej. Kwestia ta pojawiała się już wielokrotnie w badaniach iwaszkiewiczologów, ale ujmowana była raczej fragmentarycznie. Z olbrzymiego dorobku Iwaszkiewicza Sobol wybiera interesujące go utwory, w których dostrzega istotny kontekst rosyjski – czasem ujawniony wprost, częściej jednak ukryty za literackimi zasłonami, które Sobol odkrywa z podziwu godną spostrzegawczością. ( czytaj dalszy ciąg recenzji na stronie Nowej Europy Wschodniej http://new.org.pl/2065,post.html )

George G. Grabowicz, The Unknown Shevchenko. Essays on the Poet’s Symbolic Autobiography and Reception

In the new issue of New Eastern Europe 1/2015 you can read my review of George G. Grabowicz’s book “The Unknown Shevchenko. Essays on the Poet’s Symbolic Autobiography and Reception”. (Second edition, revised and expanded. Publisher: Krytyka, Kyiv 2014; Григорій Грабович, Шевченко, якого не знаємо. З проблематики символічної автобіографії та сучасної рецепції поєта). „After having read this book, I believe that Grabowicz has set for himself an even greater aim, namely to de-Sovietise Ukrainian humanities and liberal arts and finally allow them to enter the global current of thought and intellectual discourse, and further to change some tools and terminology of academic research. Undoubtedly, this process has already taken place in some areas of Ukrainian literary studies but Shevchenko studies have, for many reasons, remained a very conservative branch, insensitive even to the earlier social transformations which took place in Ukraine”. (part of the review).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Anna Śliwa, Sztuka – percepcja – język. Sfera wizualna w poezji i prozie Mirona Białoszewskiego

W grudniowym numerze „Twórczości” 12/2014 można przeczytać recenzję Eugeniusza Sobola „Białoszewski i sztuką” napisaną o książce Anny Śliwy „Sztuka – percepcja – język. Sfera wizualna w poezji i prozie Mirona Białoszewskiego” (Wydawnictwo Universitas, Kraków 2013). „Wydawać się mogło, że po ukazaniu się Tajnego dziennika Białoszewskiego oraz towarzyszącej mu książki krytycznoliterackiej Tadeusza Sobolewskiego, w białoszewiczologii na pewien czas zapanuje zastój. Opublikowana całkiem niedawno odcenzurowana wersja Pamiętnika z powstania warszawskiego, wznowienie innych tomów z Utworów wybranych, a także książka Anny Śliwy pokazują, że tak się nie stało. Twórczość samotnika z bloku na Saskiej Kępie wciąż wywołuje żywe i inspirujące reakcje” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Jaroslav Iwaszkiewicz and Russian Literature

The book reveals a relationship between the literary output of Jaroslav Iwaszkiewicz and the Russian literature. During his trips abroad, the author collected materials describing the reception of the writer’s literary output in Russia and Ukraine and this is where the concept of this work emerged from. The author investigated the existence of images and motifs from the poems of Alexander Blok in the prose and poetry of Iwaszkiewicz. He also carried out an interpretation of various aspects of the Italian myth in their poetry. While commenting on the short story by Iwaszkiewicz „Anna Grazzi”, the researcher referred to the Russian philosophy. In the chapter „Leo Tolstoy in the literary output of Jaroslav Iwaszkiewicz”, he compared the family situation of Tolstoy and Tadeusz Zamoylla, the character of „Pasje błędomierskie” („Błędomierz Passions”). In his analysis the author also took into consideration the biography of Iwaszkiewicz. At the end of the book, we can find a text devoted to the selected threads from the Diaries of the writer.

Czytaj dalej

Eugeniusz Sobol: książka Jarosław Iwaszkiewicz i literatura rosyjska

Wydawnictwo Adam Marszałek opublikowało książkę Eugeniusza Sobola „Jarosław Iwaszkiewicz i literatura rosyjska”. W trakcie wyjazdów zagranicznych autor zgromadził materiały opisujące recepcję twórczości tego pisarza w Rosji i na Ukrainie, z czego wyłoniła się koncepcja tej pracy. Autor prześledził występowanie obrazów i motywów z liryki Aleksandra Błoka w prozie i poezji Iwaszkiewicza, a także przeprowadził interpretację różnych aspektów mitu włoskiego u tych poetów. Interpretując opowiadanie „Anna Grazzi” Iwaszkiewicza badacz odwołał się do filozofii rosyjskiej. W rozdziale Lew Tołstoj w twórczości Jarosława Iwaszkiewicza porównał sytuację rodzinną Tołstoja i Tadeusza Zamoyłły z „Pasji błędomierskich”, uwzględniając także biografię samego Iwaszkiewicza. Zakończeniem książki jest tekst poświęcony wybranym wątkom z „Dzienników” pisarza.

Czytaj dalej