W poszukiwaniu „innej Rosji”

W kwietniowym numerze „Nowej Polszy” 4/2017 ukazał się szkic „W poszukiwaniu „innej Rosji”, w którym omawiam „Pisma wybrane” Dymitra FIłosofowa (t. 1, „Trudna Rosja” (1900-1916), t. 2, „Rosjanin w Polsce” (1920-1936). Wybór i opracowanie Piotr Mitzner, przekład Halyna Dubyk, Ewangelina Skalińska, Robert Szczęsny. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015) oraz towarzyszące tej publikacji książki Piotra Mitznera („Warszawski „Domek w Kołomnie”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2014; „Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015). „Czy Fiłosofow kochał Polskę? Tak, owszem, ponieważ ze zrozumienia polskiej tradycji walki o niepodległości wynikała jego koncepcja „trzeciej Rosji”, ani imperialnej, ani bolszewickiej. Opowiadał się za niezależną Ukrainą, co było sprzeczne z poglądami większości rosyjskich emigrantów” (fragment). Cały tekst dostępny jest pod tym >>linkiem<<

Reklamy

Dymitr Fiłosofow, Pisma wybrane; Piotr Mitzner, Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa

W listopadowym numerze „Odry” 11/2016 ukazała się moja recenzja zatytułowana „Biały kruk” poświęcona pismom wybranych rosyjskiego emigranta, krytyka i myśliciela Dymitra Fiłosofowa (Pisma wybrane, t. 1, Trudna Rosja (1900 – 1916), t. 2, Rosjanin w Polsce (1920 – 1936). Wybór i opracowanie Piotr Mitzner, przekład Halyna Dubyk, Ewangelina Skalińska, Robert Szczęsny. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015) oraz książce Piotra Mitznera „Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa” (Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015). „Czy Fiłosofow kochał Polskę? Tak, owszem, ponieważ ze zrozumienia polskiej tradycji walki o niepodległości wynikała jego koncepcja „trzeciej Rosji”, ani imperialnej, ani bolszewickiej. Opowiadał się za niezależną Ukrainą, co było sprzeczne z poglądami większości rosyjskich emigrantów. Na określenie jego postawy Mitzner często stosuje termin „państwowiec”. Postać Fiłosofowa przeniknęła także do polskiej literatury. Wzorowała się na nim Maria Dąbrowska kreując Sergiusza Demidowa, jednego z bohaterów powieści „Przygody człowieka myślącego” (fragment recenzji).

Sergei Loiko, Airport

In the last issue of New Eastern Europe 2/2016 you can read my review of Sergei Loiko’s book „Airport” (Aеропорт, Брайт Стар, Kyiv, 2015). „Ukrainian literature has been blindly trying to find a proper way to express the realites of the war in Ukraine. One of the most notable books in this regard is the recently published „Airport” by Sergei Loiko. Loiko attempts to interconnect several threads, some of which were key themes during the most intense times of the clashes between Ukraine and the Russian – supported separatists in the east. One is the reconstruction of the last five days of the battle for the Donetsk airport which was bravely defended by a small group of Ukrainian soldiers dubbed “cyborgs” between May 2014 and January 2015 (part of the review).

Peter Pomerantsev, Jądro dziwności

W najnowszym numerze Odry 2/2016 opublikowano moją recenzję zatytułowaną „Maskarada, czyli taniec nad przepaścią”, w której omawiam książkę Petera Pomerantseva „Jądro dziwności” (przeł. Iga Noszczyk, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2015): „O tym, że rzeczywistość w Rosji jest fasadowa, a granica między prawdą a kłamstwem się zaciera, pisał już Astolphe de Custine. Spostrzeżenia tego dziewiętnastowiecznego podróżnika pasują do współczesnej Rosji, o czym można przekonać się, czytając „Jądro dziwności” Petera Pomerantseva – jeden z najciekawszych zbiorów reportaży o tematyce wschodniej ostatnich lat. Jego głównym atutem staje się przeprowadzona przez autora analiza rosyjskiego społeczeństwa pod kątem filozoficznym, m. in. jako opozycji między formą a treścią, fikcją a rzeczywistością. Według autora, Rosja tylko powierzchownie udaje Zachód, ukrywając pod tą atrapą autorytaryzm” (fragment).

Eugeniusz Sobol, Mozaika Europy Wschodniej. Wybór esejów i recenzji

Książka ta jest przewodnikiem po lekturach o tematyce wschodniej, które ukazywały się na polskim rynku wydawniczym w ciągu ostatniego dziesięciolecia, oraz prezentuje kilka najciekawszych nowości z Ukrainy. Składa się z trzech części – literackiej, reportażowej i historycznej. Niektóre teksty opublikowano po raz pierwszy w języku polskim, gdyż autor pisał je dla anglojęzycznego kwartalnika „New Eastern Europe” oraz wydawanego po rosyjsku czasopisma „Nowaja Polsza”. Książka ma polifoniczny charakter, polegający na zderzeniu się ze sobą głosów autorów z różnych krajów, starających się odpowiedzieć na fundamentalne pytania związane z problematyką tożsamości i poszukiwaniem swego miejsca w Europie.

Książka dostępna jest w księgarni internetowej Wydawnictwa Adam Marszałek pod linkiem http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Spis treści

Czytaj dalej

Polski numer Wiestnika Jewropy

W styczniowym numerze Nowej Polszy 1/2016 można przeczytać moje omówienie numeru tematycznego rosyjskiego czasopisma Wiestnik Jewropy poświęconego Polsce. „Rosyjskie czasopismo „Wiestnik Europy” ma długą i chlubną tradycję. Założone zostało przez Nikołaja Karamzina w 1802 r. i ukazywało się z przerwami aż do 1918 r. Było liczącym się organem prasowym liberalnej inteligencji o orientacji europocentrycznej. W 2001 r. Jegor Gajdar i jego współpracownicy postanowili reaktywować ten tytuł, który obecnie wydawany jest przez Fundację jego imienia. Opublikowanie numeru tematycznego „Polska. 25 lat wolności – epoka przemian” wydaje się w przypadku tego pisma czymś naturalnym, gdyż Polska postrzegana jest w Rosji jako kraj, który odniósł sukces w wyniku transformacji ustrojowej. Gajdar był zafascynowany Polską, a nawet nazywano go „rosyjskim Balcerowiczem”. Autorzy większości artykułów, składających się na omawiany numer, nie kryją się z entuzjazmem i optymizmem, twierdząc, że obecnie Polska znalazła się w najlepszym okresie swej historii. Można dostrzec w tym tendencję do ukazania się wyłącznie z najlepszej strony przed swym sąsiadem oraz tworzenia pozytywnego wizerunku „eksportowego” kraju. Jednak takie podejście znacznie zubożyłoby „polski” numer „Westnika Jewropy”, gdyż spotkamy także na jego łamach sporo głosów krytycznych. Poruszając trudne i bolesne kwestie polscy autorzy zaprezentowali się jako pozbawieni kompleksów, otwarci na dialog i wzajemne zrozumienie. Właśnie to spowodowało, że lektura tego czasopisma staje się naprawdę emocjonująca”. (fragment). Pełny tekst recenzji w języku rosyjskim pod tym linkiem http://novpol.ru/index.php?id=2421  , natomiast „polski” numer „Wiestnika Jewropy” jest dostępny tutaj http://www.vestnik-evropy.ru/issues/xlii-xliii/

Sylwia Frołow, Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów

W styczniowym numerze Nowej Polszy 1/2016 opublikowano moją recenzję „Rewolucyjni idealiści” poświęconą książce Sylwii Frołow „Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów” (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2014). „Po bardzo udanej i pozytywnie przyjętej przez krytyków biografii „żelaznego Feliksa” „Dzierżyński. Miłość i rewolucja” (Wydawnictwo Znak, 2014 r.) Sylwia Frołow wydała następną książkę „Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów”, w której rozwija własny niepowtarzalny styl pisania biografii, skupiając się przede wszystkim na życiu intymnym bohaterów. Warto podkreślić, że książki Frołow czyta się z wielką przyjemnością, wszystkie one mają delikatny posmak sensacyjności. Autorka potrafi bezbłędnie nakreślić zwięzły portret psychologiczny opisywanych przez siebie osób, dla których tworzy pewien motyw wiodący, polegający najczęściej na konflikcie wartości. Zatem istotną cechą tej książki będzie wielowymiarowość i dwoistość postaci, balansujących także na pograniczu dwóch czasów historycznych – Rosji przed i porewolucyjnej. Ponadto, żeby zobaczyć żywego człowieka, Frołow musiała z trudem przebić się przez gąszcz stereotypowych nawarstwień, ponieważ w Polsce nadal pokutują wyobrażenia wodzów rewolucji jako czerwonych katów (skądinąd prawdziwe), niewątpliwie będących skutkiem propagandy z okresu wojny polsko-bolszewickiej. Z drugiej strony, autorka musiała zmierzyć się z wyidealizowanym wizerunkiem tychże postaci z okresu PRL” (fragment). Cały tekst recenzji w języku rosyjskim dostępny jest pod linkiem http://novpol.ru/index.php?id=2416

Renata Lis, W lodach Prowansji. Bunin na wygnaniu

Z okazji przypuszczającej w tym roku 145. rocznicy urodzin Iwana Bunina redakcja „Nowej Polszy” postanowiła opublikować w październikowym numerze czasopisma blok tekstów jemu poświęconych, wśród których znalazła się także moja recenzja książki Renaty Lis „W lodach Prowansji. Bunin na wygnaniu” (Wydawnictwo Sic!, Warszawa 2015). „Istotną cechą książki Renaty Lis jest sylwiczność, przejawiająca się w połączeniu w jedną całość różnorodnych tekstów: esejów, interpretacji utworów, reportaży, fragmentów dzienników, listów oraz przekładów dokonanych przez autorkę. Znajdziemy tu także ogólne rozważania na temat kondycji emigranta: czy jest ona odchyleniem od losu czy losem samym w sobie? – zastanawia się badaczka. Dodatkową zaletą tej pozycji jest właśnie stawianie niepokojących pytań, otwierających szeroki wachlarz możliwości interpretacyjnych. Książka Lis, używając sformułowania Umberto Eco, to – przede wszystkim – „dzieło otwarte” (fragment). Tekst recenzji w języku rosyjskim pod tym linkiem http://novpol.ru/index.php?id=2367

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Boris Reitschuster, Putin’s Democratorship: A man of power and his system

In the newest issue of New Eastern Europe 6/2015 you can read my review „Russia’s Club Law” about „Putin’s Democratorship: A man of power and his system” by Boris Reitschuster (originally published in German as „Putins Demokratur. Ein Machtmensch und sein System”, Ullstein Buchverlage, Berlin 2014). „Reitschuster sees the origins of Vladimir Putin’s system of power in the traditions of the Soviet Union. However, he also believes that Putin’s style of rule is modern and perhaps even ahead of its time. The author concludes that post-modern nihilism has eroded western European morality. Relativism successfully found its place in the sphere of culture, but has not yet infiltrated politics as it is too strongly linked with the economy. Irrational thinking would be extremely dangerous in this case. Putin broke this taboo, Reitschuster argues, as he managed to impose a Manichean view of the world on Russian society as part of his domestic policy” (part of the review).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Anna Piwkowska, Achmatowa, czyli Rosja

W najnowszej Blize 3/2015 została opublikowana moja recenzja „Intymne życie Anny Achmatowej”, w której omawiam książkę Anny Piwkowskej „Achmatowa, czyli Rosja” (Wydawnictwo „Więź” – Instytut Książki, Warszawa 2015). „Twórczość Anny Achmatowej cieszy się w Polsce sporą popularnością. Tylko w ostatnim czasie postacią rosyjskiej poetki zajęli się między innymi Ryszard Przybylski, w esejach, oraz Adam Pomorski, który tłumaczył i interpretował jej wiersze. Zatem dla Anny Piwkowskiej, autorki książki Achmatowa, czyli Rosja, która ukazała się w 2015 roku nakładem wydawnictwa Więzi, poprzeczka zawieszona została dość wysoko. (…) Autorka próbuje ustalić współzależność pomiędzy życiem intymnym Achmatowej a napisanymi przez nią wierszami. Myślę, że takie połączenie autobiografizmu ze sprawami intymnymi okazało się słusznym zabiegiem, stanowiącym jeden z najważniejszych walorów publikacji, gdyż Achmatowa miała wielu kochanków i wielbicieli. Biografię rosyjskiej poetki autorka ujęła na trzech wzajemnie przenikających się płaszczyznach – w kategoriach czasu historycznego, osobistego oraz mitologicznego” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html