Doniecka groteska

W „Nowej Europie Wschodniej” 1/2018 ukazała się moja recenzja „Doniecka groteska”, w której omawiam książkę Władimira Rafiejenki „Dołgota dniej. Gorodskaja bałłada” (Владимир Рафеенко, „Долгота дней. Городская баллада”, Wydawnictwo „Fabuła”, Kijów 2017). „W prozie Rafiejenki obecne są oddziaływania twórczości Michaiła Bułhakowa, a także chrześcijańskiej metafizyki. Pisarz zderza ze sobą rzeczywistość i fantastykę, tragizm i komizm, co powoduje powstanie groteskowego przerysowanego świata, zdominowanego przez absurd” (fragment).

Reklamy

Псевдонимы русского зарубежья: Материалы и исследования

W „Odrze” 11/2017 można przeczytać moje omówienie książki „Psewdonimy russkogo zarubieżja. Matieriały i issledowanija”, pod red. Manfreda Schruby i Olega Korostelewa (Псевдонимы русского зарубежья: Материалы и исследования. Под редакцией Манфреда Шрубы и Олега Коростелева). „W badaniach istotna staje się tu kwestia ustalenia autorstwa tekstów, bowiem w obawie przed grasującymi w Europie agentami NKWD, wielu emigrantów publikujących w gazetach i czasopismach ukrywało własną tożsamość” (fragment).  Książka jest do nabycia pod linkiem

http://www.nlobooks.ru/node/7105

Rafał Marceli Blüth, Likwidacja kremlowskiej elity oraz inne pisma sowietologiczne 1933 – 1938

W październikowym numerze „Nowej Polszy” 10/2017 ukazała się moja recenzja książki Rafała Blütha „Likwidacja kremlowskiej elity oraz inne pisma sowietologiczne 1933 – 1938” (Biblioteka „Więzi”, Warszawa 2016). „Stosunek Blütha do ZSRR kształtuje się dosyć niejednoznacznie. Z punktu widzenia katolickiej doktryny stwierdza, że ustrój polityczny tego państwa stanowi krańcowe pogwałcenie ludzkiej natury, ale z drugiej strony próbuje odnaleźć w nim jakieś pozytywne aspekty. Autor uważa, że w Europie nastąpiło całkowite załamanie się „antropocentrycznego humanizmu”, czyli liberalizmu i wartości demokratycznych, więc stara się odnaleźć sprzymierzeńców po lewej stronie sceny politycznej. W jego tekstach odczuwa się pewna urzeczenie trockizmem i próba chrystianizacji lewicy komunistycznej” (fragment recenzji). Jej pełny tekst dostępny jest pod linkiem https://novpol.org/ru/SJNv3iN6Z/Tajny-stalinskih-chistok

W poszukiwaniu „innej Rosji”

W kwietniowym numerze „Nowej Polszy” 4/2017 ukazał się szkic „W poszukiwaniu „innej Rosji”, w którym omawiam „Pisma wybrane” Dymitra FIłosofowa (t. 1, „Trudna Rosja” (1900-1916), t. 2, „Rosjanin w Polsce” (1920-1936). Wybór i opracowanie Piotr Mitzner, przekład Halyna Dubyk, Ewangelina Skalińska, Robert Szczęsny. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015) oraz towarzyszące tej publikacji książki Piotra Mitznera („Warszawski „Domek w Kołomnie”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2014; „Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015). „Czy Fiłosofow kochał Polskę? Tak, owszem, ponieważ ze zrozumienia polskiej tradycji walki o niepodległości wynikała jego koncepcja „trzeciej Rosji”, ani imperialnej, ani bolszewickiej. Opowiadał się za niezależną Ukrainą, co było sprzeczne z poglądami większości rosyjskich emigrantów” (fragment). Cały tekst dostępny jest pod tym >>linkiem<<

Dymitr Fiłosofow, Pisma wybrane; Piotr Mitzner, Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa

W listopadowym numerze „Odry” 11/2016 ukazała się moja recenzja zatytułowana „Biały kruk” poświęcona pismom wybranych rosyjskiego emigranta, krytyka i myśliciela Dymitra Fiłosofowa (Pisma wybrane, t. 1, Trudna Rosja (1900 – 1916), t. 2, Rosjanin w Polsce (1920 – 1936). Wybór i opracowanie Piotr Mitzner, przekład Halyna Dubyk, Ewangelina Skalińska, Robert Szczęsny. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015) oraz książce Piotra Mitznera „Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa” (Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015). „Czy Fiłosofow kochał Polskę? Tak, owszem, ponieważ ze zrozumienia polskiej tradycji walki o niepodległości wynikała jego koncepcja „trzeciej Rosji”, ani imperialnej, ani bolszewickiej. Opowiadał się za niezależną Ukrainą, co było sprzeczne z poglądami większości rosyjskich emigrantów. Na określenie jego postawy Mitzner często stosuje termin „państwowiec”. Postać Fiłosofowa przeniknęła także do polskiej literatury. Wzorowała się na nim Maria Dąbrowska kreując Sergiusza Demidowa, jednego z bohaterów powieści „Przygody człowieka myślącego” (fragment recenzji).

Sergei Loiko, Airport

In the last issue of New Eastern Europe 2/2016 you can read my review of Sergei Loiko’s book „Airport” (Aеропорт, Брайт Стар, Kyiv, 2015). „Ukrainian literature has been blindly trying to find a proper way to express the realites of the war in Ukraine. One of the most notable books in this regard is the recently published „Airport” by Sergei Loiko. Loiko attempts to interconnect several threads, some of which were key themes during the most intense times of the clashes between Ukraine and the Russian – supported separatists in the east. One is the reconstruction of the last five days of the battle for the Donetsk airport which was bravely defended by a small group of Ukrainian soldiers dubbed “cyborgs” between May 2014 and January 2015 (part of the review).

Peter Pomerantsev, Jądro dziwności

W najnowszym numerze Odry 2/2016 opublikowano moją recenzję zatytułowaną „Maskarada, czyli taniec nad przepaścią”, w której omawiam książkę Petera Pomerantseva „Jądro dziwności” (przeł. Iga Noszczyk, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2015): „O tym, że rzeczywistość w Rosji jest fasadowa, a granica między prawdą a kłamstwem się zaciera, pisał już Astolphe de Custine. Spostrzeżenia tego dziewiętnastowiecznego podróżnika pasują do współczesnej Rosji, o czym można przekonać się, czytając „Jądro dziwności” Petera Pomerantseva – jeden z najciekawszych zbiorów reportaży o tematyce wschodniej ostatnich lat. Jego głównym atutem staje się przeprowadzona przez autora analiza rosyjskiego społeczeństwa pod kątem filozoficznym, m. in. jako opozycji między formą a treścią, fikcją a rzeczywistością. Według autora, Rosja tylko powierzchownie udaje Zachód, ukrywając pod tą atrapą autorytaryzm” (fragment).

Eugeniusz Sobol, Mozaika Europy Wschodniej. Wybór esejów i recenzji

Książka ta jest przewodnikiem po lekturach o tematyce wschodniej, które ukazywały się na polskim rynku wydawniczym w ciągu ostatniego dziesięciolecia, oraz prezentuje kilka najciekawszych nowości z Ukrainy. Składa się z trzech części – literackiej, reportażowej i historycznej. Niektóre teksty opublikowano po raz pierwszy w języku polskim, gdyż autor pisał je dla anglojęzycznego kwartalnika „New Eastern Europe” oraz wydawanego po rosyjsku czasopisma „Nowaja Polsza”. Książka ma polifoniczny charakter, polegający na zderzeniu się ze sobą głosów autorów z różnych krajów, starających się odpowiedzieć na fundamentalne pytania związane z problematyką tożsamości i poszukiwaniem swego miejsca w Europie.

Książka dostępna jest w księgarni internetowej Wydawnictwa Adam Marszałek pod linkiem

http://marszalek.com.pl/sklep/pl/historia/3273-mozaika-europy-wschodniej-wybor-esejow-i-recenzji.html

Spis treści

Czytaj dalej

Polski numer Wiestnika Jewropy

W styczniowym numerze Nowej Polszy 1/2016 można przeczytać moje omówienie numeru tematycznego rosyjskiego czasopisma Wiestnik Jewropy poświęconego Polsce. „Rosyjskie czasopismo „Wiestnik Europy” ma długą i chlubną tradycję. Założone zostało przez Nikołaja Karamzina w 1802 r. i ukazywało się z przerwami aż do 1918 r. Było liczącym się organem prasowym liberalnej inteligencji o orientacji europocentrycznej. W 2001 r. Jegor Gajdar i jego współpracownicy postanowili reaktywować ten tytuł, który obecnie wydawany jest przez Fundację jego imienia. Opublikowanie numeru tematycznego „Polska. 25 lat wolności – epoka przemian” wydaje się w przypadku tego pisma czymś naturalnym, gdyż Polska postrzegana jest w Rosji jako kraj, który odniósł sukces w wyniku transformacji ustrojowej. Gajdar był zafascynowany Polską, a nawet nazywano go „rosyjskim Balcerowiczem”. Autorzy większości artykułów, składających się na omawiany numer, nie kryją się z entuzjazmem i optymizmem, twierdząc, że obecnie Polska znalazła się w najlepszym okresie swej historii. Można dostrzec w tym tendencję do ukazania się wyłącznie z najlepszej strony przed swym sąsiadem oraz tworzenia pozytywnego wizerunku „eksportowego” kraju. Jednak takie podejście znacznie zubożyłoby „polski” numer „Westnika Jewropy”, gdyż spotkamy także na jego łamach sporo głosów krytycznych. Poruszając trudne i bolesne kwestie polscy autorzy zaprezentowali się jako pozbawieni kompleksów, otwarci na dialog i wzajemne zrozumienie. Właśnie to spowodowało, że lektura tego czasopisma staje się naprawdę emocjonująca”. (fragment). Pełny tekst recenzji w języku rosyjskim pod tym linkiem , natomiast „polski” numer „Wiestnika Jewropy” jest dostępny tutaj http://www.vestnik-evropy.ru/issues/xlii-xliii/

Sylwia Frołow, Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów

W styczniowym numerze Nowej Polszy 1/2016 opublikowano moją recenzję „Rewolucyjni idealiści” poświęconą książce Sylwii Frołow „Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów” (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2014). „Po bardzo udanej i pozytywnie przyjętej przez krytyków biografii „żelaznego Feliksa” „Dzierżyński. Miłość i rewolucja” (Wydawnictwo Znak, 2014 r.) Sylwia Frołow wydała następną książkę „Bolszewicy i apostołowie. Osiem portretów”, w której rozwija własny niepowtarzalny styl pisania biografii, skupiając się przede wszystkim na życiu intymnym bohaterów. Warto podkreślić, że książki Frołow czyta się z wielką przyjemnością, wszystkie one mają delikatny posmak sensacyjności. Autorka potrafi bezbłędnie nakreślić zwięzły portret psychologiczny opisywanych przez siebie osób, dla których tworzy pewien motyw wiodący, polegający najczęściej na konflikcie wartości. Zatem istotną cechą tej książki będzie wielowymiarowość i dwoistość postaci, balansujących także na pograniczu dwóch czasów historycznych – Rosji przed i porewolucyjnej. Ponadto, żeby zobaczyć żywego człowieka, Frołow musiała z trudem przebić się przez gąszcz stereotypowych nawarstwień, ponieważ w Polsce nadal pokutują wyobrażenia wodzów rewolucji jako czerwonych katów (skądinąd prawdziwe), niewątpliwie będących skutkiem propagandy z okresu wojny polsko-bolszewickiej. Z drugiej strony, autorka musiała zmierzyć się z wyidealizowanym wizerunkiem tychże postaci z okresu PRL” (fragment). Cały tekst recenzji w języku rosyjskim dostępny jest pod linkiem https://novpol.org/ru/NyopsMyOe/Revolyucionnye-idealisty