Niezagojona rana Iłowajska

Jak na debiut pisarza, „Iłowajski dziennik” Romana Zinenki okazał się niezwykle dojrzałą i wyważoną książką. Trochę mylący jest jej tytuł, ponieważ nie są to notatki sporządzane na bieżąco, lecz pisany z retrospekcji reportaż. Autor opisuje walki w sierpniu 2014 roku w Iłowajsku, mieście mającym strategiczne znaczenie ze względu na położony w nim węzeł kolejowy, łączący Donieck z Łuhańskiem.

Cała recenzja książki „Iłowajski dziennik” Romana Zinenki dostępna jest na blogu Eugeniusza Sobola dotyczącego książek o konflikcie na Wschodzie Ukrainy: new.org.pl/5872-niezagojona-rana-ilowajska

Reklamy

Ukraiński wywiad obywatelski

Redakcja „Nowej Europy Wschodniej” założyła mi bloga, na którym będą ukazywać się recenzje książek o Majdanie i wojnie na Ukrainie. Właśnie opublikowałem pierwszy tekst. Jest to recenzja książki Dmitrija Tymczuka, Jurija Karina, Konstantina Maszowca, Wiaczesława Gusarowa, „Inwazja na Ukrainę. Kronika rosyjskiej agresji”. „Rosyjskie władze negują swoje zaangażowanie w wojnę na Donbasie, twierdząc, że stroną walczącą z ukraińską armią są członkowie separatystycznego pospolitego ruszenia. W omawianej książce znajdziemy natomiast przekonywające dowody, że podstawę wszystkich grup, które w latach 2014-2015 przeprowadzały zdobycie budynków administracji państwowej, opanowywały miasta i walczyły z Ukrainą, stanowiły regularne jednostki rosyjskiej armii. Według propagowanej przez Moskwę wersji wydarzeń w tych latach mieliśmy do czynienia z wybuchem społecznego niezadowolenia na Donbasie, będącego spontaniczną reakcja jego mieszkańców na Majdan i pozbawienie władzy Janukowycza. W rzeczywistości, jak piszą autorzy książki, była to starannie przygotowywana od 2010 roku przez rosyjskie służby operacja. Agenci prowadzili infiltrację tutejszej społeczności, tworząc rozległą siatkę finansowanych przez Moskwę organizacji prorosyjskich. Ważnym ogniwem w tym łańcuchu były bazy Floty Czarnomorskiej na Krymie, stanowiące zaplecze logistyczne funkcjonariuszy FSB i GRU” (fragment).

Tekst w całości dostępny na blogu

http://new.org.pl/5800-eugeniusz-sobol

Ukraiński testament paryskiej „Kultury”

W „Nowej Polszy” 7-8/2018 ukazała się moja recenzja „Ukraiński testament paryskiej „Kultury”, w której omawiam książkę „Kultura – Ukraina. Zamiłowanie do spraw beznadziejnych. Ukraina w „Kulturze” 1947 – 2000” (Wybór, opracowanie i posłowie Bogumiły Berdychowskiej. Seria „W kręgu paryskiej „Kultury”. Instytut Literacki Kultura – Instytut Książki, Paryż – Kraków 2016). „Toczący się w okresie powojennym na łamach paryskiej „Kultury” dialog polskich i ukraińskich intelektualistów, powołujących się na fakty historyczne i wykorzystujących racjonalną argumentację, był zjawiskiem wyjątkowym, zupełnie kontrastującym z dzisiejszym sposobem komunikowania Polaków i Ukraińców, zdominowanym przez emocje i internetowy hejt” (fragment recenzji).

Całość recenzji w języku rosyjskim dostępna pod linkiem

https://novpol.org/ru/B13AE19EX/Ukrainskoe-nasledie-parizhskoj-Kultury

Anne Applebaum, Czerwony głód

W „Nowej Polszy” 6/2018 ukazała się moja recenzja „Nieznane aspekty Hołodomoru”, w której omawiam książkę Anne Applebaum „Czerwony głód” (przeł. Barbara Gadomska i Wanda Gadomska, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2018). „Książka Applebaum została napisana przede wszystkim dla zachodniego czytelnika, zawiera bowiem szereg podstawowych informacji na temat Ukrainy, ale myślę, że każdy odbiorca obeznany ze wschodnioeuropejską tematyką znajdzie w niej coś ważnego dla siebie. Zwłaszcza cenne są fragmenty książki zawierające informacje na temat dotarcia prawdziwej informacji o klęsce głodu do opinii publicznej w krajach anglosaskich, między innymi za pośrednictwem publikacji ukraińskiej emigracji” (fragment).

Całość recenzji w języku rosyjskim dostępna pod linkiem

https://novpol.org/ru/BJjSMr-bQ/Neizvestnye-aspekty-golodomora

Doniecka groteska

W „Nowej Europie Wschodniej” 1/2018 ukazała się moja recenzja „Doniecka groteska”, w której omawiam książkę Władimira Rafiejenki „Dołgota dniej. Gorodskaja bałłada” (Владимир Рафеенко, „Долгота дней. Городская баллада”, Wydawnictwo „Fabuła”, Kijów 2017). „W prozie Rafiejenki obecne są oddziaływania twórczości Michaiła Bułhakowa, a także chrześcijańskiej metafizyki. Pisarz zderza ze sobą rzeczywistość i fantastykę, tragizm i komizm, co powoduje powstanie groteskowego przerysowanego świata, zdominowanego przez absurd” (fragment).

Павел Смоленський, Сироп з полину. Вигнані в акції „Вісла”

Для багатьох мігрантів з України, які сьогодні масово прибувають до Польщі, цей край являє собою землю обітовану – добробут, високі заробітки, задбані міста та дороги. Більшість бачить Польщу крізь призму видатних постатей та піднесені моменти з її історії: вибір Івана Павла ІІ Папою Римським, діяльність „Солідарності”, вступ до НАТО та Європейського Союзу. Може здатись, що поляки є безмежно щасливими. Однак, у польських містах збільшується кількість випадків прояву агресії щодо громадян України. Чому?

Czytaj dalej

Paweł Smoleński, Syrop z piołunu. Wygnani w akcji „Wisła”

Paweł Smoleński, Syrop z piołunu. Wygnani w akcji „Wisła”. Wydawnictwo „Czarne”, Wołowiec 2017.

Dla wielu migrantów z Ukrainy, dziś przyjeżdżających licznie do Polski, kraj ten jawi się jako ziemia obiecana – dobrobyt, wysokie zarobki, zadbane miasta i drogi. Postrzegamy Polskę poprzez wybitne postacie i wzniosłe momenty jej historii – wybór Jana Pawła II na Papieża, zryw „Solidarności”, wstąpienie do NATO i Unii Europejskiej. Wydawać by się mogło, że Polacy cieszą się pełnią szczęścia. Jednak mnożą się w polskich miastach przypadki agresji, pobić i gwałtów, których ofiarami padają obywatele Ukrainy. Dlaczego? Otóż polskie społeczeństwo przez dziesięciolecia było wychowywane w antyukraińskim duchu, który towarzyszył przeprowadzonej w 1947 r. akcji „Wisła”, czyli przymusowemu przesiedleniu ponad 150 tysięcy mieszkańców południowo-wschodnich województw narodowości ukraińskiej i Łemków na tzw. Ziemie Odzyskane. W tym roku przypada akurat 70. rocznica tego smutnego wydarzenia i z tej okazji w wydawnictwie „Czarne” ukazał się zbiór reportaży dziennikarza związanego z „Gazetą Wyborczą” Pawła Smoleńskiego „Syrop z piołunu”.

Czytaj dalej

Rozważania o współczesnych rewolucjach

 

W listopadowym numerze „Nowej Polszy” 11/2017 ukazała się moja recenzja „Rozważania o współczesnych rewolucjach”, w której omawiam książki Katarzyny Kwiatkowskiej-Moskalewicz „Zabić smoka. Ukraińskie rewolucje” (Wydawnictwo Czarne, 2016) oraz Grzegorza Szymanika „Motory rewolucji” (Wydawnictwo Czarne 2015). „Te zbiory reportaży łączy przede wszystkim perspektywa porównawcza w spojrzeniu na rzeczywistość. Autorka pierwszej publikacji usiłuje wyprowadzić genezę Majdanu 2013-2014 r. z klęski pomarańczowej rewolucji, autor drugiej zaś szuka analogii pomiędzy ukraińską rewolucją a arabską wiosną oraz zastanawia się nad możliwością wstrząsów w innych państwach powstałych po rozpadzie ZSRR. W obu przypadkach odnajdujemy również podobieństwa stylistyczne” (fragment recenzji). Jej pełny tekst dostępny jest pod linkiem https://novpol.org/ru/ByigbB1gz/Razmyshleniya-o-sovremennyh-revolyuciyah

Literackie przedstawienie Majdanu i wojny na Donbasie

26 października 2017 о godz. 18.00 w Domu Ukraińskim w Warszawie (ul. Zamenhofa 1) odbędzie się dyskusja z udziałem Włodzimierza Sztokmana, Anety Kamińskiej, Ołeksandry Iwaniuk i Evgena Sobola pt. „Literackie przedstawienie Majdanu i wojny na Donbasie”.

Literatura ukraińska zmaga się z opisem niewyrażalnego, czyli doświadczenia Majdanu i wojny na Donbasie. W Ukrainie ukazuje się sporo książek na ten temat, które niestety nie są znane polskiemu czytelnikowi. Wyjątek stanowią tutaj powieść Siergieja Łojki „Lotnisko” oraz „Wiersze z wojny” Borysa Humeniuka. O sposobach przedstawienia Majdanu i wojny na Donbasie w literaturze porozmawiają Włodzimierz Sztokman (tłumacz „Lotniska”), Aneta Kamińska (tłumaczka „Wierszy z wojny”), pisarka Ołeksandra Iwaniuk oraz literaturoznawca Evgen Sobol.

Czytaj dalej