W poszukiwaniu „innej Rosji”

W kwietniowym numerze „Nowej Polszy” 4/2017 ukazał się szkic „W poszukiwaniu „innej Rosji”, w którym omawiam „Pisma wybrane” Dymitra FIłosofowa (t. 1, „Trudna Rosja” (1900-1916), t. 2, „Rosjanin w Polsce” (1920-1936). Wybór i opracowanie Piotr Mitzner, przekład Halyna Dubyk, Ewangelina Skalińska, Robert Szczęsny. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015) oraz towarzyszące tej publikacji książki Piotra Mitznera („Warszawski „Domek w Kołomnie”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2014; „Warszawski krąg Dymitra Fiłosofowa”, Biblioteka „Więzi”, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015). „Czy Fiłosofow kochał Polskę? Tak, owszem, ponieważ ze zrozumienia polskiej tradycji walki o niepodległości wynikała jego koncepcja „trzeciej Rosji”, ani imperialnej, ani bolszewickiej. Opowiadał się za niezależną Ukrainą, co było sprzeczne z poglądami większości rosyjskich emigrantów” (fragment). Cały tekst dostępny jest pod tym >>linkiem<<

Reklamy

Polski numer Wiestnika Jewropy

W styczniowym numerze Nowej Polszy 1/2016 można przeczytać moje omówienie numeru tematycznego rosyjskiego czasopisma Wiestnik Jewropy poświęconego Polsce. „Rosyjskie czasopismo „Wiestnik Europy” ma długą i chlubną tradycję. Założone zostało przez Nikołaja Karamzina w 1802 r. i ukazywało się z przerwami aż do 1918 r. Było liczącym się organem prasowym liberalnej inteligencji o orientacji europocentrycznej. W 2001 r. Jegor Gajdar i jego współpracownicy postanowili reaktywować ten tytuł, który obecnie wydawany jest przez Fundację jego imienia. Opublikowanie numeru tematycznego „Polska. 25 lat wolności – epoka przemian” wydaje się w przypadku tego pisma czymś naturalnym, gdyż Polska postrzegana jest w Rosji jako kraj, który odniósł sukces w wyniku transformacji ustrojowej. Gajdar był zafascynowany Polską, a nawet nazywano go „rosyjskim Balcerowiczem”. Autorzy większości artykułów, składających się na omawiany numer, nie kryją się z entuzjazmem i optymizmem, twierdząc, że obecnie Polska znalazła się w najlepszym okresie swej historii. Można dostrzec w tym tendencję do ukazania się wyłącznie z najlepszej strony przed swym sąsiadem oraz tworzenia pozytywnego wizerunku „eksportowego” kraju. Jednak takie podejście znacznie zubożyłoby „polski” numer „Westnika Jewropy”, gdyż spotkamy także na jego łamach sporo głosów krytycznych. Poruszając trudne i bolesne kwestie polscy autorzy zaprezentowali się jako pozbawieni kompleksów, otwarci na dialog i wzajemne zrozumienie. Właśnie to spowodowało, że lektura tego czasopisma staje się naprawdę emocjonująca”. (fragment). Pełny tekst recenzji w języku rosyjskim pod tym linkiem http://novpol.ru/index.php?id=2421  , natomiast „polski” numer „Wiestnika Jewropy” jest dostępny tutaj http://www.vestnik-evropy.ru/issues/xlii-xliii/

Polacy i Ukraińcy. Historia, która łączy i dzieli

Ukazała się długo oczekiwana książka pokonferencyjna „Polacy i Ukraińcy. Historia, która łączy i dzieli” pod red. Joanny Karbarz-Wilińskiej, Magdaleny Nowak, Tadeusza Sucharskiego (Gdańsk-Słupsk 2015), w której został opublikowany mój tekst „Dokąd prowadzi polityka historyczna? Uwagi na marginesach książki Pawła Smoleńskiego „Pochowek dla rezuna”. Publikacja ta stanowi uwieńczenie inicjatyw naukowych pięciu instytucji: Akademii Pomorskiej w Słupsku, Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Gdańsku, Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku oraz Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego. Tytuł książki podkreśla znaczenie historii dla zrozumienia relacji polsko-ukraińskich w przeszłości, ale także zdiagnozowania ich obecnego kształtu i prognozy ich przyszłego rozwoju. Prezentowana publikacja zawiera materiały będące owocem dwóch konferencji. Pierwsza, „Ukraina – bliskie sąsiedztwo”, odbyła się 16-17 listopada 2012 roku w Nadbałtyckim Centrum Kultury w Gdańsku. Drugie spotkanie „Polacy i Ukraińcy – 70 lat po tragedii wołyńskiej” miało miejsce również w Gdańsku w dniach 13 i 14 czerwca 2013 roku. Książka jest dwujęzyczna, bowiem taki charakter miały te konferencje. Teksty są publikowane w takiej wersji językowej, w jakiej zostały wygłoszone, zaś ich streszczenia – w drugim języku konferencyjnym. Także tytuły poszczególnych części i rozdziałów oraz spis treści zostały sporządzone w dwóch wersjach, po polsku i po ukraińsku. Książka jest do nabycia w księgarni internetowej Akademii Pomorskiej http://wydawnictwo.apsl.edu.pl/historia/215-polacy-i-ukraincy-historia-ktora-laczy-i-dzieli.html

Ziemowit Szczerek, Rzeczpospolita zwycięska. Alternatywna historia Polska

W grudniowym numerze Odry 12/2014 ukazała się recenzja Eugeniusza Sobola „Spełnione marzenia II RP”, w której omawiam książkę Ziemowita Szczerka „Rzeczpospolita zwycięska. Alternatywna historia Polska” (Wydawnictwo Znak, Kraków 2013). „Przyznam się, że wolałbym jednak żyć w alternatywnym świecie, wymyślonym przez Szczerka, takim, w którym nie doszło do Holokaustu, zbrodni ludobójstwa popełnionych przez oba totalitaryzmy, w którym problemy narodowościowe są rozwiązywane na drodze perswazji, a nie krwawych czystek etnicznych. W tym fikcyjnym świecie wojsko polskie zimą 1939 roku maszeruje wraz z armią amerykańską, brytyjską i francuską w paradzie zwycięstwa w Berlinie, a potem kraje Europy Zachodniej bezinteresownie udzielają Polsce pożyczek na modernizację kraju, upatrując we wzmocnieniu roli Polski szansę na zapewnienie stabilności w Europie Środkowej oraz niedopuszczenie do powstania sojuszu niemiecko-rosyjskiego” (fragment recenzji).

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Нова Польща 2014 – спеціальний український номер

„Nowaja Polsza” to czasopismo ukazujące się w języku rosyjskim od 1999 roku, którego wydawcą jest Instytut Książki. Skierowane jest przede wszystkim do rosyjskiej inteligencji, zainteresowanej aktualną informacją o polskiej polityce, gospodarce i kulturze. Tym bardziej należy powitać ostatnią inicjatywę redakcji „Nowej Polszy” – opublikowanie specjalnego numeru ukraińskiego. Jak zaznaczono w przedmowie, prace na tym numerem przyśpieszyły wydarzenia na Majdanie: „Dziękujemy wszystkim ukraińskim kolegom – autorom, tłumaczom i redaktorce, wykonujących swoje obowiązki w niełatwych, dramatycznych, a nawet tragicznych okolicznościach”. Szkice Magdaleny Grochowskiej „Giedroyc zdjął mi garb” oraz Wojciecha Sikory „Jerzy Giedroyc wobec przełomu” (przełożył z polskiego na ukraiński Eugeniusz Sobol) wprowadzają czytelnika w historyczne uwikłania Polska – Ukraina – Rosja. W szkicu Jerzego Pomianowskiego „Lach, Kozak i Moskal” (przełożył Andrij Bondar) możemy m. in. przeczytać: „Europa potrzebuje niepodległej Ukrainy, ponieważ bez Ukrainy istnienie sowieckiego imperium nie ma sensu”. W tekście „Ukraiński łącznik” (przełożył Andrij Lubka) Leszek Szaruga skupił się na biografii Bohdana Osadczuka, który wraz z Jerzym Stempowskim, Stanisławem Vincenzem i Józefem Łobodowskim tworzył „ukraińskie lobby” w paryskiej „Kulturze”.

Czytaj dalej

Debata Ukraina – stara władza kontra nowe społeczeństwo

Zapraszamy na pierwszą w Polsce otwartą debatę o Euromajdanie: „Ukraina – stara władza kontra nowe społeczeństwo”, która odbędzie się w Gdańsku – kolebce „Solidarności” dnia 24 stycznia 2014 r. o godz. 18.00 (Nadbałtyckie Centrum Kultury, Ratusz Staromiejski, ul. Korzenna 33/35). Co masowe protesty w Kijowie powiedziały nam o ukraińskim społeczeństwie? Czy istnieją szanse na konstruktywny dialog? Jak będzie się rozwijać sytuacja geopolityczna Ukrainy po niepodpisaniu przez prezydenta Janukowycza umowy stowarzyszeniowej z Unią Europejską? – o tym będą dyskutować w Gdańsku uczestnicy wydarzeń w Kijowie i analitycy polityczni.

Program debaty:

Czytaj dalej

Polska i Rosja w tekstach rosyjskich symbolistów – Zinaidy Gippius i Aleksandra Błoka

Ukazał się nowy numer Gdyńskiego Kwartalnika Artystycznego „Bliza” 4 (9) 2011, w którym został opublikowany mój tekst „Mesjanizm i rewolucja. Polska i Rosja w tekstach rosyjskich symbolistów – Zinaidy Gippius i Aleksandra Błoka”. W 2011 w Wydawnictwie Czytelnik wyszła książka Zinaidy Gippius „Dzienniki petersburskie 1914-1919. Dziennik warszawski 1920-1921”. Porównałem ją z twórczością Aleksandra Błoka na zasadzie odmiennego u tych artystów stosunku do rewolucji rosyjskiej oraz sposobu postrzegania Polski.

Cały tekst dostępny jest w książce „Mozaika Europy Wschodniej” pod linkiem

http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html