Парадокси праці перекладача

Інтерв’ю, яке кореспондент польського видання Nowa Europa Wschodnia Євґеніуш Соболь провів з Анетою Камінською (Aneta Kamińska) – польською поеткою і перекладачкою нової української літератури.

– Як ти захопилася українською поезією?

– Певним чином випадково. 2003 року я зустріла у Варшаві українську поетку та перекладачку Маріанну Кіяновську. Саме вона переконала мене на цю – здавалося тоді – неможливу справу: я не знала ні української мови, ні української літератури. Та й узагалі, небагато знала про саму Україну. Спочатку я працювала з Андрієм Поритком – перекладачем польської літератури, а приватно: чоловіком Кіяновської. Я почала підтримувати контакти з тамтешніми митцями та активно брати участь у львівському літературному житті. Це допровадило до того, що я чимраз більше захоплювалася українською поезією. У школі я вивчала російську мову, тож трохи розуміла українську: я могла читати, а незабаром уже була в стані самостійно вирішувати щодо свого варіанти перекладу. Тоді мало хто цікавився Україною. Увага до неї зросла щойно після Помаранчевої революції, а це вже було на зламі 2004 та 2005 років.

– Як оцінюєш сучасний стан української поезії? Чи відбувається там зниження читацької аудиторії, як у Польщі?

Czytaj dalej

Reklamy

Joseph Conrad i Ukraina

Rok 2017 został ogłoszony przez Sejm Rokiem Josepha Conrada. Z tej okazji zapraszamy na spotkanie „Joseph Conrad i Ukraina”, na którym przedstawimy autobiograficzny związek urodzonego w Berdyczowie na Żytomierszczyźnie pisarza z Ukrainą. Z Anną Szczepan-Wojnarską rozmawiać będzie Evgen Sobol. Spotkanie odbędzie się w Domu Ukraińskim w Warszawie (ul. Zamenhofa 1) 22 września 2017 o godz. 18.00

Przede wszystkim zastanówmy się nad kwestia tożsamości twórcy: czy był on polskim szlachcicem czy angielskim pisarzem? Który język był dla niego najważniejszy: francuski, angielski czy polski? Czy miał styczność z ukraińskim językiem, kulturą i literaturą? Zaproszona na spotkanie Anna Szczepan-Wojnarska przedstawi problematykę słowiańskości u Conrada. Czy występujące w jego twórczości wątki związane z Europą Wschodnią pojawiają się dzięki oddziaływaniu Dostojewskiego czy raczej możemy mówić o próbie powrotu do swych korzeni? Zostaną przywołane także ukraińskie reminiscencje i aluzje w utworach Conrada.

Czytaj dalej

Igor Miecik, Sezon na słoneczniki

W „Nowej Polszy” nr 3/2017 ukazała się moje recenzja książki Igora Miecika „Sezon na słoneczniki”. W tekście zatytułowanym „Autobiografia i wojna” napisałem: „W sezonie…” mamy do czynienia wyeksponowaniem „ja – autorskiego” oraz emocjonalnym zaangażowaniem autora, jadącego na Ukrainę nie tylko jako dziennikarz, lecz również z misją odszukania swych krewnych na Donbasie. Reporter po omacku próbuje uchwycić sens wydarzeń na Ukrainie, co z kolei skutkuje zachwianiem struktury tej książki i spójności narracji. W tym sensie „Sezon…” niejako koresponduje z „Trzema siostrami” Czechowa – dramatem, charakteryzującym się decentralizacją fabuły”. Całość recenzji w języku rosyjskim dostępna pod >>tym linkiem<<

Інтеграція через літературу. Українсько-польський проект

У Варшаві розпочався українсько-польський проект “Інтеграція через літературу”, в межах якого увесь 2017 рік в Українському домі відбуватимуться літературні зустрічі, дискусії та майстер-класи.

Метою проекту, який реалізовуватиме Фонд “Наш вибір”, є збільшення ваги літератури у процесі українсько-польського порозуміння. Організатори переконані, його інноваційність полягає на піднесенні літературних здібностей учасників за допомогою майстер-класів, курсу creative-writing, а також поетичному слемі. Завдяки цьому мігранти з України зможуть краще зрозуміти Польщу, її культуру, і віднайти власне місце у цій країні. Поляки, в свою чергу, будуть дізнаватися про українську літературу, що спричиніться до більшого зацікавлення життям їх сусідів з України.

Проект зміцнює образ Варшави як відкритого та багатокультурного міста. Крім цього, організатори прагнуть заохотити мігрантів з України до більш активної участі у культурному житті столиці, залучити їх до простору суспільного діалогу. Однією з цілей проекту є також причинитися до створення в Українському Домі в Варшаві українсько-польського літературного середовища. Підсумком проекту буде публікація українсько-польської антології з творами його учасників.
ПРОГРАМА
Всі зустрічі відбуваються в Українському Домі в Варшаві (вул. Заменгофа 1)

Czytaj dalej

Taras Szewczenko na Majdanie

Dnia 9 marca 2017 roku przypada 203. rocznica urodzin najwybitniejszego ukraińskiego poety Tarasa Szewczenki. Z tej okazji chcielibyśmy zaprosić Państwa na dyskusję „Szewczenko na Majdanie” połączoną z pokazem slajdów. Dlaczego ukraiński wieszcz stał się patronem protestujących przeciwko reżimowi Janukowycza – o tym z Katarzyną Jakubowską – Krawczyk porozmawia Evgen Sobol.

Podczas dyskusji odbędzie się pokaz slajdów „Taras Szewczenko na Majdanie”.

Katarzyna Jakubowska-Krawczyk
Doktor nauk humanistycznych, literaturoznawca, kulturoznawca, kierownik Pracowni Badań nad Ukraińską Tożsamością; autorka monografii ” Kształtowanie się tożsamości narodowej a obraz Polaka i Ukraińca w polskiej i ukraińskiej literaturze I połowy XIX wieku” redaktor naukowy monografii „Ciało i tożsamość w ukr. kulturze”, „Suchasni doslidżennia ukrajins’koji kul’tury”, „Metamorfozy v suchasnij ukrainskij literaturi”, „Kobieta we współczesnej kulturze ukraińskiej”. Autorka kilkunastu artykułów na temat twórczości Tarasa Szewczenki. Obecnie bada literaturę Majdanu.

Evgen Sobol
Doktor nauk humanistycznych, pisarz, krytyk literacki. Absolwent filologii polskiej na Uniwersytecie Gdańskim. Na tejże uczelni obronił doktorat. Jego zbiór opowiadań „Killer” ukazał się w 2012 roku w Wydawnictwie „Forma”. Książki „Jarosław Iwaszkiewicz i literatura rosyjska” oraz „Mozaika Europy Wschodniej. Wybór esejów i recenzji” zostały opublikowane w latach 2014 i 2015 w Wydawnictwie Adam Marszałek. Artykuły i recenzje książek o literaturze, historii oraz sprawach wschodnich publikuje w Nowych Książkach, Nowej Europie Wschodniej, New Eastern Europe, Nowej Polszy, Odrze, Twórczości, Blizie. Od 2017 roku koordynator projektu „Integracja poprzez literaturę” w Fundacji „Nasz Wybór”.

http://pl.naszwybir.pl/4891-2/

http://naszwybir.pl/taras-shevchenko-na-majdani/

Andriej Caplienko, Kniga pieriemien. Istorii s pieriedniego kraja

W styczniowym numerze „Nowej Europy Wschodniej” 1/2017 opublikowana została moja recenzja „Na pograniczu rzeczywistości i fikcji” o książce Andrieja Caplienki „Kniga pieriemien. Istorii s pieriedniego kraja” (Andriej Caplienko, Kniga pieriemien. Istorii s pieriedniego kraja”, Klub Siemiejnogo Dosuga, Charkow – Biełgorod 2016; Андрей Цаплиенко, „Истории с переднего края”, Клуб семейного досуга, Харьков – Белгород 2016). „W tworzeniu literackich przedstawień Majdanu czy wojny na Donbasie palma pierwszeństwa należy nie do pisarzy, lecz dziennikarzy (…) U Caplienki ukraińska tożsamość nie jest aprioryczna. Staje się wyborem moralnym, na który składają się dążenie do dziennikarskiego obiektywizmu, pragnienie prawdy oraz głos sumienia. Jego proza napisana została w języku rosyjskim. W tej nacechowanej sprzecznością sytuacji autor szuka odniesień w tradycji” (fragment recenzji).

Charles King, Odessa. Geniusz i śmierć w mieście snów

W portalu internetowym „Naszwybir.pl” ukazała się moja recenzja „Janusowe oblicze Odessy”, w której omawiam książkę Charlesa Kinga „Odessa. Geniusz i śmierć w mieście snów” (przeł. Hanna Pustuła-Lewicka, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2016). Recenzja ukazała się w polskiej i ukraińskiej wersjach językowych.

PL http://pl.naszwybir.pl/4660-2/

UA http://naszwybir.pl/47780-2/

Ziemowit Szczerek, Tatuaż z tryzubem

W styczniowym numerze „Odry” 1/2017 opublikowana została moja recenzja „Ukraińska apokalipsa”, w której omawiam książkę Ziemowita Szczerka „Tatuaż z tryzubem” (Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2015): „Ziemowit Szczerek zadebiutował w dziedzinie reportaży o tematyce wschodniej głośną książką o Ukrainie „Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian”. Dlatego otwierając jego najnowszy zbiór „Tatuaż z tryzubem”, który nominowany został do zeszłorocznej Nagrody Nike, byłem zaintrygowany kierunkiem ewolucji jego poglądów” (fragment recenzji).

Siergiej Łojko, Lotnisko

Ukraiński Stalingrad

Literatura po omacku szuka sposobów wyrażania wojny na Ukrainie. Jedna z najciekawszych książek, które ukazały się ostatnio, to niewątpliwie „Lotnisko” Siergieja Łojki. W publikacji tej mamy do czynienia z przepleceniem kilku wątków. Odtworzeniem ostatnich pięciu dni z trwającej 242 dni od maja 2014 r. do stycznia 2015 r. bohaterskiej obrony donieckiego lotniska przez niewielki oddział ukraińskich żołnierzy, nazywanych cyborgami. Drugim wątkiem jest życie bohatera powieści Aleksieja Mołczanowa, a także jego perypetie miłosne. W postaci tej autor zawarł wiele cech własnej biografii – jest byłym obywatelem Rosji, mieszkającym w Stanach Zjednoczonych, cenionym fotografem wojennym pracującym dla poczytnego dziennika wydawanego w Los Angeles, który relacjonował już wiele konfliktów zbrojnych. Warto podkreślić, że Łojko spędził cztery dni z cyborgami na lotnisku, zaś jego zdjęcia z Majdanu i wojny na Donbasie są uznawane za wyróżniające się pod względem artystycznym. W związku z wyeksponowaniem autobiografizmu w tym utworze, który autor nazywa powieścią opartą na rzeczywistych zdarzeniach, powstaje pytanie, czy nie lepiej byłoby ograniczyć się do właściwego w tym przypadku gatunku reportażu? Zwłaszcza, że Łojko jest już autorem opublikowanego w 2004 roku po rosyjsku zbioru reportaży o wojnie w Zatoce Perskiej „Szok i bojaźń. Wojna w Iraku”. W tym romansowo-autobiograficznym wątku znalazłem kilka, mogących razić czytelnika niekonsekwencji, zakłócających prawdopodobieństwo powieściowe. W trakcie pisania recenzji dowiedziałem się, że Hollywood zamierza na podstawie „Lotniska” nakręcić film. Być może obdarzając swego bohatera bogatym życiem erotycznym autor miał na myśli ekranizację swej powieści w przyszłości? Ponadto, w jednym z wywiadów Łoiko zaznaczył, że wojna na Donbasie stała się dla niego osobistym przeżyciem, ponieważ ginęli na niej Ukraińcy i Rosjanie. Nie potrafiłby napisać „obiektywnego” reportażu pozbawionego emocji. Tylko w powieści mógł wyrazić sprzeczne, targające nim uczucia, przedstawić bohaterstwo, podłość, namiętności, z którymi spotkał się na tej wojnie. Ponadto, w powieści mamy do czynienia z ostrą krytyką całego środowiska dziennikarskiego, które potrafi wykorzystywać współpracowników z krajów byłego ZSRR do niewolniczej pracy za marne pieniądze.

Czytaj dalej

Eugeniusz Sobol, Mozaika Europy Wschodniej. Wybór esejów i recenzji

Książka ta jest przewodnikiem po lekturach o tematyce wschodniej, które ukazywały się na polskim rynku wydawniczym w ciągu ostatniego dziesięciolecia, oraz prezentuje kilka najciekawszych nowości z Ukrainy. Składa się z trzech części – literackiej, reportażowej i historycznej. Niektóre teksty opublikowano po raz pierwszy w języku polskim, gdyż autor pisał je dla anglojęzycznego kwartalnika „New Eastern Europe” oraz wydawanego po rosyjsku czasopisma „Nowaja Polsza”. Książka ma polifoniczny charakter, polegający na zderzeniu się ze sobą głosów autorów z różnych krajów, starających się odpowiedzieć na fundamentalne pytania związane z problematyką tożsamości i poszukiwaniem swego miejsca w Europie.

Książka dostępna jest w księgarni internetowej Wydawnictwa Adam Marszałek pod linkiem http://www.marszalek.com.pl/sklep/produkt/4365/mozaika_europy_wschodniej.html

Spis treści

Czytaj dalej