Andrij Lubka, Pokój do smutku

W grudniowym numerze „Odry” 12/2018 opublikowana została się moja recenzja zbioru opowiadań Andrija Lubki „Pokój do smutku” (przeł. Bohdan Zadura. Seria Wydawnicza „Wschodni Ekspress”, Warsztaty Kultury, Lublin 2018). „Pokój do smutku” to zbiór dwunastu opowiadań ukraińskiego pisarza Andrija Lubki. Wydaje się, że utwory te należy czytać według klucza autobiograficznego, zresztą autor sam składania czytelnika do przyjęcia takiej strategii. Bohater kilku z nich ma na imię Andrij, pochodzi z Ukrainy, a w nowelce „Mewy nad wyspą” nawet nosi jego nazwisko. Ważnym aspektem pisarstwa Lubki staje się sfera erotyczna wzbogacona o pierwiastek poetycko-liryczny” (fragment). W tymże samym numerze można przeczytać moją relację z 25. Lwowskiego Forum Wydawców: „Na forum pojawiło się sporo akcentów związanych z Polską, m. in. z inicjatywy ukraińskiego poety Władysława Petrenki zorganizowano promocję dwujęzycznej polsko-ukraińskiej antologii „Ukraińska nadzieja”, a także dyskusję dotycząca granic wolności artystycznej. W obu tych wydarzeniach udział wzięli autorzy antologii oraz warszawska poetka Dorota Ryst z „Salonu Literackiego”.

 

Reklamy

Niezagojona rana Iłowajska

Jak na debiut pisarza, „Iłowajski dziennik” Romana Zinenki okazał się niezwykle dojrzałą i wyważoną książką. Trochę mylący jest jej tytuł, ponieważ nie są to notatki sporządzane na bieżąco, lecz pisany z retrospekcji reportaż. Autor opisuje walki w sierpniu 2014 roku w Iłowajsku, mieście mającym strategiczne znaczenie ze względu na położony w nim węzeł kolejowy, łączący Donieck z Łuhańskiem.

Cała recenzja książki „Iłowajski dziennik” Romana Zinenki dostępna jest na blogu Eugeniusza Sobola dotyczącego książek o konflikcie na Wschodzie Ukrainy: new.org.pl/5872-niezagojona-rana-ilowajska

Ukraiński wywiad obywatelski

Redakcja „Nowej Europy Wschodniej” założyła mi bloga, na którym będą ukazywać się recenzje książek o Majdanie i wojnie na Ukrainie. Właśnie opublikowałem pierwszy tekst. Jest to recenzja książki Dmitrija Tymczuka, Jurija Karina, Konstantina Maszowca, Wiaczesława Gusarowa, „Inwazja na Ukrainę. Kronika rosyjskiej agresji”. „Rosyjskie władze negują swoje zaangażowanie w wojnę na Donbasie, twierdząc, że stroną walczącą z ukraińską armią są członkowie separatystycznego pospolitego ruszenia. W omawianej książce znajdziemy natomiast przekonywające dowody, że podstawę wszystkich grup, które w latach 2014-2015 przeprowadzały zdobycie budynków administracji państwowej, opanowywały miasta i walczyły z Ukrainą, stanowiły regularne jednostki rosyjskiej armii. Według propagowanej przez Moskwę wersji wydarzeń w tych latach mieliśmy do czynienia z wybuchem społecznego niezadowolenia na Donbasie, będącego spontaniczną reakcja jego mieszkańców na Majdan i pozbawienie władzy Janukowycza. W rzeczywistości, jak piszą autorzy książki, była to starannie przygotowywana od 2010 roku przez rosyjskie służby operacja. Agenci prowadzili infiltrację tutejszej społeczności, tworząc rozległą siatkę finansowanych przez Moskwę organizacji prorosyjskich. Ważnym ogniwem w tym łańcuchu były bazy Floty Czarnomorskiej na Krymie, stanowiące zaplecze logistyczne funkcjonariuszy FSB i GRU” (fragment).

Tekst w całości dostępny na blogu

http://new.org.pl/5800-eugeniusz-sobol

Ukraiński testament paryskiej „Kultury”

W „Nowej Polszy” 7-8/2018 ukazała się moja recenzja „Ukraiński testament paryskiej „Kultury”, w której omawiam książkę „Kultura – Ukraina. Zamiłowanie do spraw beznadziejnych. Ukraina w „Kulturze” 1947 – 2000” (Wybór, opracowanie i posłowie Bogumiły Berdychowskiej. Seria „W kręgu paryskiej „Kultury”. Instytut Literacki Kultura – Instytut Książki, Paryż – Kraków 2016). „Toczący się w okresie powojennym na łamach paryskiej „Kultury” dialog polskich i ukraińskich intelektualistów, powołujących się na fakty historyczne i wykorzystujących racjonalną argumentację, był zjawiskiem wyjątkowym, zupełnie kontrastującym z dzisiejszym sposobem komunikowania Polaków i Ukraińców, zdominowanym przez emocje i internetowy hejt” (fragment recenzji).

Całość recenzji w języku rosyjskim dostępna pod linkiem

https://novpol.org/ru/B13AE19EX/Ukrainskoe-nasledie-parizhskoj-Kultury

Anne Applebaum, Czerwony głód

W „Nowej Polszy” 6/2018 ukazała się moja recenzja „Nieznane aspekty Hołodomoru”, w której omawiam książkę Anne Applebaum „Czerwony głód” (przeł. Barbara Gadomska i Wanda Gadomska, Wydawnictwo Agora, Warszawa 2018). „Książka Applebaum została napisana przede wszystkim dla zachodniego czytelnika, zawiera bowiem szereg podstawowych informacji na temat Ukrainy, ale myślę, że każdy odbiorca obeznany ze wschodnioeuropejską tematyką znajdzie w niej coś ważnego dla siebie. Zwłaszcza cenne są fragmenty książki zawierające informacje na temat dotarcia prawdziwej informacji o klęsce głodu do opinii publicznej w krajach anglosaskich, między innymi za pośrednictwem publikacji ukraińskiej emigracji” (fragment).

Całość recenzji w języku rosyjskim dostępna pod linkiem

https://novpol.org/ru/BJjSMr-bQ/Neizvestnye-aspekty-golodomora

Doniecka groteska

W „Nowej Europie Wschodniej” 1/2018 ukazała się moja recenzja „Doniecka groteska”, w której omawiam książkę Władimira Rafiejenki „Dołgota dniej. Gorodskaja bałłada” (Владимир Рафеенко, „Долгота дней. Городская баллада”, Wydawnictwo „Fabuła”, Kijów 2017). „W prozie Rafiejenki obecne są oddziaływania twórczości Michaiła Bułhakowa, a także chrześcijańskiej metafizyki. Pisarz zderza ze sobą rzeczywistość i fantastykę, tragizm i komizm, co powoduje powstanie groteskowego przerysowanego świata, zdominowanego przez absurd” (fragment).

Павел Смоленський, Сироп з полину. Вигнані в акції „Вісла”

Для багатьох мігрантів з України, які сьогодні масово прибувають до Польщі, цей край являє собою землю обітовану – добробут, високі заробітки, задбані міста та дороги. Більшість бачить Польщу крізь призму видатних постатей та піднесені моменти з її історії: вибір Івана Павла ІІ Папою Римським, діяльність „Солідарності”, вступ до НАТО та Європейського Союзу. Може здатись, що поляки є безмежно щасливими. Однак, у польських містах збільшується кількість випадків прояву агресії щодо громадян України. Чому?

Czytaj dalej

Paweł Smoleński, Syrop z piołunu. Wygnani w akcji „Wisła”

Paweł Smoleński, Syrop z piołunu. Wygnani w akcji „Wisła”. Wydawnictwo „Czarne”, Wołowiec 2017.

Dla wielu migrantów z Ukrainy, dziś przyjeżdżających licznie do Polski, kraj ten jawi się jako ziemia obiecana – dobrobyt, wysokie zarobki, zadbane miasta i drogi. Postrzegamy Polskę poprzez wybitne postacie i wzniosłe momenty jej historii – wybór Jana Pawła II na Papieża, zryw „Solidarności”, wstąpienie do NATO i Unii Europejskiej. Wydawać by się mogło, że Polacy cieszą się pełnią szczęścia. Jednak mnożą się w polskich miastach przypadki agresji, pobić i gwałtów, których ofiarami padają obywatele Ukrainy. Dlaczego? Otóż polskie społeczeństwo przez dziesięciolecia było wychowywane w antyukraińskim duchu, który towarzyszył przeprowadzonej w 1947 r. akcji „Wisła”, czyli przymusowemu przesiedleniu ponad 150 tysięcy mieszkańców południowo-wschodnich województw narodowości ukraińskiej i Łemków na tzw. Ziemie Odzyskane. W tym roku przypada akurat 70. rocznica tego smutnego wydarzenia i z tej okazji w wydawnictwie „Czarne” ukazał się zbiór reportaży dziennikarza związanego z „Gazetą Wyborczą” Pawła Smoleńskiego „Syrop z piołunu”.

Czytaj dalej

Borys Humeniuk, Wiersze z wojny

W listopadowym numerze „Odry” 11/2017 ukazała się moja recenzja „Poeta na wojnie”, w której omawiam tom poezji Borysa Humeniuka „Wiersze z wojny” (przeł. Aneta Kamińska. IX tom serii „Faktoria Poezji”. Starostwo Powiatowe w Brzegu, K. I. T. Stowarzyszenie Żywych Poetów, Brzeg 2016). „W utworach Humeniuka udaje się wyodrębnić wyraźne przeciwstawienie wojny i literatury – wpisane w kontekst autobiograficzny. Życie ludzkie okazuje się znacznie większą wartością niż slogany patriotyczne” (fragment recenzji).